XX. mendeko Euskararen Corpus Estatistikoa

1. 1900-1939 gipuzkera administrazio-idazkiak sortarauak 1920 0003 6. Artarakoxe Sail aunek: a) ekingo du euskalgi oroen odolez azitako euskal-eredu bat gertutzen, itzez, itz-yoskeraz ta idazkeraz albait erabatetsuena, euskaldun guziak idatz-irakurrketan erabiltzekoa.

2. 1900-1939 gipuzkera saiakera-artikuluak a lamiak 0109 Farran-farran aria iruten zuen gizon emakume yantziak Nadie orren ordez Yo mismo artu zuen izentzat: euskalkiren batean nihaur, besteren batzuetan nerau... niaun buru ... neu.

3. 1900-1939 lapurtera-nafarrera saiakera-artikuluak inza 0004 Gure euskera ondu, azkartu, gora-erazi ta iraunkorr egitekotan bearrezkoa ba-da au batutzea, batu baño lenagoko lana da euskera itzegitten dan alderdi bakoitzeko euskalkiaren berria izatea, lendik dakiten orren bidez erakutsi nai zaiena ikasi dezaten.

4. 1900-1939 lapurtera-nafarrera saiakera-artikuluak inza 0008 2ª, Bigarrengoan, bildu dittuen euskalki edo euskalkitxo guzien berri txiki-txiki bat emango dut, luze emateko asko dira-ta.

5. 1900-1939 lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. lizartza 0100 Euskaldun oroen arimak Jaungoiko'ratu nayez, euskalgi guziak ikasten eginalak egin zituen.

6. 1900-1939 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak arriand 00054 Itxorrkuna Euzkeraz nasaya dala, batya errderazbe, asterrtu-biarra dogu A) gauza ikurrija Euzkadi'n ba-zan ala ez antxiñatik; G) beste itxik ba-daukan ala ez Euzkereak bera ikurrteko; gauzea zarra dala Euzkadi'n ta bera ikurrteko euzkeigijetan beste itxik ezpa-daukogu, Euzkerearena da itxa; ostera, errderatikua.

7. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak etxde 0081 Ona, Maixua'ren erantzuna: Deitak. Dereitak da, bai, forma jatorra. Baina gure euskalkian r bakuna galdu da (salbu eta kasu gutxi batzuetan, ambiguitateari itzur egiteko, ala nola hura=el agua; hua=aquél).

8. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak etxde 0081 Bigarren neurtitzeko ANAIK oso arraru egiten zait idazten nion M-Aiphasorhotarrari. Zillegi ote da tankera ontan erabiltzea? Euskalki guzietan anaiak esaten da.

9. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak alt olab 0507 Gizonaren gorputzari dagozkion zer guzi-guzien erdal itzak' (badira bi milla inguru) euskeraz, eta baita euskalki bakoitzean ere, nola esan oi ditugun banan-banan agértzen dizkigu.

10. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak lek 0062 Gaurko itzaldi au nere gain artu ta mintza-gai egoki baten billa asi nintzanean, bereala euskalkien, euskal-dialektoen batasun arloaz gogoratu nintzan.

11. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak mok 0223 Aldez aurretik, ontzat ematen ditut, zuek artutako erabakiak eta nere iritzia jakin nai izan ezkero, orra bera: Idatz-izkeraren batasunerako Giputz euskalkira jo bear genuke danok.

12. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak mok 0223 Euskalkiak alkarrekin nastu ezkero, beren jatorrizko indar berezia galtzen dute, eta euskera dagon egoeran, orrelako sayoak, kaltegarriak izan ditezke.

13. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak mok 0223 Dana dala, obe nere iritziz, euskalki bat bakarrik artu, euskalki batzuek alkarrekin nastea baño.

14. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak mok 0224 Baita Euskalki batetik bestera ere zailtasunak leunduko ziran ez-arian ez-arian, alkarren ezagutzaz.

15. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak palt 0170 Irakasle bikain ta adiskide zintzo dedan Tovar Jaunak idaroki zidan, tesis doctoral-orretarako, beste iñungo lanik baño egokiagoa nuela, nere erriko euskelgia azterkatu ta ikertzea; errez ta laister egin nezakean lana zala; euskeraren ezaguera sakonago eta zabalagorako guztiz bearrezko genula; berak lagundu eta zuzendu ere zuzenduko zidala lana.

16. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak g. garriga 0047 Liburu bete ta osotu bat argitaratzeko adin guziz eldua, egitan, areago bere euskelgi barrutitik (Urdax-Sara) irten ez zan gizon batentzat.

17. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak g. garriga 0100 Beren idaztietan, aetako euskel idazle bakoitzak euskelgi bakoitzaren itzak, erri ezpainetan ziranez bear bada, garbi ta zuzenki bildu zitun, onela alfabeta-jarrai gabeko iztegi antzeko batzuk eman zigutela.

18. 1940-1968 gipuzkera saiakera-artikuluak g. garriga 0209 Detxepare'k Primitiae sorkalde naparbeko, zuberoko esakerakin nasturiko euskelgian idatzi zigun bezela, Leizarraga'k (Joannes Beraskoiskoa, beraren araura) eundu zun itzulpen au naparbekoz nastutako lapurdikoan.

19. 1940-1968 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak sm 00003 Euskalkieri ere begiratu bearra

20. 1940-1968 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak sm 00003 Ez det uste Euskalerrian beste euskalki batek artu dituan eibartarron izkeriak baiño zigorkada geiago.

21. 1940-1968 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak sm 00003 Laguntza ederra izango da euskalkien jakintzarako.

22. 1940-1968 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak sm 00003 Txori motak beren doi ñutik lez ezagutzen ditu euskaldunak beren euskalkitik, naparra, euskal-frantsesa, kiputxa edo nungoa dan jakitzeko.

23. 1940-1968 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak sm 00003 Ez isekarik iñungo euskalkiari, ez isekarik iñungo euskaldunari.

24. 1940-1968 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak sm 00003 Edozein euskalkitan mintzatzen dan euskaldunak, biderik geiena egiña du euskeraren batasunerako.

25. 1940-1968 sailkatu gabeak hilabetekari, noizbehinkariak,..... euzko deya 1959 00001 Lanok aztertzeko erabilliko dan arauak, bide oneik iarraituko dauz: a ) Elerti gaitasuna. - g ) Zuzkidatz osotoa. - k ) Itz-ioskera garbia. - y ) Itz ugaritasuna. - j ) Esakera iatorrak. - x ) Edozein euzkelgi batasuneruntz zuzendua.

26. 1940-1968 sailkatu gabeak saiakera-artikuluak euskera 1968 0240 Guk, Bizkai ta Gipuzkoakoak... batzutan x (xuxen xamur) beste askotan tx (txori, tximist)... beste euskalkitakoak x bai batzutan bai besteetan.

27. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak boletoñate 1976 0010 Baina egi borobila da, Oinatiko berbetia Bizkaiko euskalkietan sartzen dala (ikus: Azkue, Bonaparte, etab.).

28. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak boletoñate 1976 0010 Dudarik ez dakogu bizkaierazko euskalkia dala, berbeta mailan, guretzat urrena, eta euskera literario edo idatzia, hizkuntza mailan, bidezkuena.

29. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j. gorostiaga 0191 Zegaitik euskalki batzuek bakarrik iparraldekoak eta ez egoaldekoak (mugatan izan ezik) oraingoan beintzat?.

30. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j. gorostiaga 0191 Eta zegaitik H-dun euskalkiak ez euren artean, ez bakotxean, ez dabe H ori tink eta beti era batean erabilten?.

31. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j. gorostiaga 0194 Moda au (Hachena) gure egoaldeko euskalkietan, idazkeran beintzat, Naparroan kluniazense aldian sartu zan, baña gero galdu zan yatorrizkoa ez zalako (Ikus Grammont, Traitè de Phon len aitaturikoan pag. 164).

32. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j. gorostiaga 0194 Iparraldeko euskalkiak beti euki dabe egoaldean sartzaira andia, ex bakarrik lenengo Renazimentoan, bigarrenean ere (Echepare; Leizarraga); bardin frantzezak, provenzalak gure euskal-yakitunetan indar andia euki eben (agirietan zarrenenetan, Refranes y Sentencias 1956 eta).

33. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j. gorostiaga 0194 Gure ANDERE (ANDRAKA, Bizkaian) euskalki guztietan H-gabe da; bardin NESKA (ez NESKHA) alemanez NIX (Ikus ) Niskae inskription batean.

34. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak karmel 1979 0061 Hango eta hemengo euskara sakon ezagutu izanak emon deutso horretarako erreztasuna eta bertso-puntuak ere sarri askotan euskalkiaren aberastasunei etekiña atereaz ugaritu izan ditu, euskeraren atzizkibidea ondo ezagutu izan dituelako.

35. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j.m. etxebarria 0055 Gane ganetik begiratuta Euskeraren barruan, euskalkiak dagoz bizirik.

36. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j.m. etxebarria 0055 Euskalkiak aldaketa maila ezbardinetan dagoz.

37. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j.m. etxebarria 0055 Maila ezbardinetan dagozan euskalkiak batzea besterik barik, lortu ezin daiteken gauza iruditzen jat.

38. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j.m. etxebarria 0056 Baina Diputasino bakotxak badauka monumentu bizi bat bere lurraldeetan, bertan erabiltzen dan euskalkia.

39. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak j.m. etxebarria 0056 Edo euskalkiak ez badira monumentu gordegarriak komeni jaku jakitea, alperrik denpora eta burua ez galtzeko.

40. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0034 Aberastasun onek ugaritasuna emoten dau, baiña baita alkarragaz errez ulertzeko gaiztasuna ta izkuntzearen edo euskalkien banantzea be.

41. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0034 Iztegi oneik aurrean doguzela idazten dogunak asko ta asko gara euskalki guztietan.

42. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0034 1.8. Euskalki bi edo geiago erabilli ta ondo ezagutu dituen idazleak baturantza urreratu gaitue, Kardaberaz bera eredu dogula.

43. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0034 Geure euskalkia ondo ezagutu arren, beste bat eskuratzeko alegin gitxi egiten dogu, eta naikoa ondo eskuratu arren be, ez dogu erabilten.

44. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0053 Euskalkien batasuna, abostegi aldetik begiratu ezkero, ez da eguneroko berbetarako, elertian eta batez be idazkietan erabilteko baiño.

45. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0053 Gaur milloe-erdi euskaldunek iru euskalki nagusi darabilguz.

46. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0053 Orrelan ezin geinkela jarraitu, gauza argia da; une bat etorriko da, eta ainbat lasterren etortea gura neuke, eta orduan berezko indar batek elertirako euskalki bakar bat aukeratzera bultzatuko gaitu; orrelan izan ezik, gure liburuak argitaratzen doguzenean, iru argitalpen egitera bearturik gagoz, eta orrelan ezelako elertirik ezin leike sortu; iru eratako ikastolak sortu bearko doguz eta orrelan ezelako eziketa-lanik ezin aurrera eroan izango dogu....

47. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0053 Laster etorri leiteken egun baten, edozein euskalkitan, Dante edo Shakespeare edo Homero bat agertu leiteke.

48. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0053 Olako idazle batek, bat batean, euskalki bat euskera apain bakarra izatea lortu leike; baiña, gure artean, olako gizon baten zain egotea, arrisku aundiko jokoa litzake.

49. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak kardaberazb 1976 0053 Idazle euskaldunak eta gai onetan lan egiteko gertu dagozanak alkar artu, eta, elerti-izkuntzarako egokiena litzaken euskalki bakarra aukeratzea, bide egokiagoa ta ziurragoa izango litzakela uste dot.

50. 1969-1990 bizkaiera saiakera-artikuluak erkiag 0009 Arean, ikerketak edozein euskalkitan egin ditu.

51. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak casve amikuze 0008 EUSKARA Behenafarroako euskalkia da hemen mintzatzen dena, baina hego eta hego-ekialdera badu zuberokeraren eite eta kutsua, eta zenbait herrik zuberokera garbi garbia egiten du.

52. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak x. kintana 0110 Izan, guztiz tamalgarria da zenbait idazle eta aurkezle giputzen jokabidea: dela ezjakintasunaz, dela antibizkaitartasunaz, kontua berbera da, bizkaieraz osterantzeko euskalkietan baino hobeki adierazten diren kontzeptuak ez dituztela behin ere hemengo hitzez ematen, sinonimotarako ere bizkaierarik ez balego bezala.

53. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak x. kintana 0110 Ba dira, bai, bizkaiera, beste edozein euskalki gisa, guztion euskara batua lexikoz eta esaerez aberasteko iturri eta harrobi ezin hobea dela pentsatzen dutenak ere, berauek oraindik ugarienak izan ez arren.

54. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak x. kintana 0110 Gaurkoan, beraz, euskalkien posibilitateak erakutsi nahirik, Bizkaiko hitz batzu aipatuko ditut, euskara batuan ongi erabil daitezkeenak.

55. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak x. kintana 0110 Hasteko, gogora dezagun ipuin, guzti, arrain, artzain, udaltzain eta oro har -zain amaiera duten hitzak euskara batuan hobestekoak direla, honetan bizkaiera eta ekialdeko euskalkiak batera etortzen baitira.

56. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak x. kintana 0110 Jakina da, bestalde, gainerako euskalkietan arreba eta ahizpa artean egiten den berezketa, hots, bata mutilarena eta bestea neskarena, bizkaieraz anaia (mutil batena) eta neba (neska batena) artean ere egiten dela, honela senitarte-harreman horiek hobeto biribilduz.

57. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak k. igea 0146 - Zure herrian, zer euskalki hitzegiten da?.

58. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak k. igea 0146 - Non hitzegiten da Gipuzkera ? Ba al dago Gipuzkoako herririk beste euskalkia hitzegiten duenik? Gipuzkoatik kanpo hitzegiten al da euskalki hau?.

59. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak k. igea 0146 - Begira ezazu Nafarroa; zer euskalki hitzegin dezakezu han?.

60. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak k. igea 0146 Konturatuko zinen nola probintzien eta euskalkien mugak ez datozen bat, Zuberoan ezezik.

61. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak hizkliter/bbb/1 0099 . Bertsolaritza gaur arte ahulago gertatu den eskualdeetan (esaterako, Bizkaiko euskalkiaren muga barruan).

62. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak euskara lantzen/1 0053 - Zer dira euskalkiak?.

63. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak euskara lantzen/1 0053 - Aurrean duzun testua euskalki batetan idatzirik dago.

64. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak euskara lantzen/1 0053 Saia zaitez zein euskalki den asmatzen eta batuan berridazten.

65. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0137 ... bide beretik datozela esan behar da, adibidez, hainbat aldaketa fonetikotan; kasurako, konposaketa lege berberak ikusten dira euskalki guztietan: begiampgt;bet, idiampgt;it, otsoampgt;otsa, itsasoampgt;itsas, burdinaampgt;burdin, ardanoampgt;ardan.

66. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0137 Era berean, bateratasun gertakari horiek, aditzean gertatu norabide bereko aldaketetan ere nabariak dira euskalki orotan: - aditz sintetikoek gero eta erabilera urriagoa dute euskalki guztietan.

67. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0137 Euskararen hizkera bereziak, era berean, barne bilakaeraz gure hizkuntzan agertu diren era ezberdinak izaki, euskal dialektoak euskalkiak dira.

68. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0137 - Euskalkia = Eredu soziala (Arauak adieraziko luke).

69. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0137 Euskalki barneko euskararen erabilera pertsonala.

70. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0259 Euskalkien sailkapenak egin dituztenenak dira berauek.

71. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0259 L. L. Bonapartek (1869) euskalki ezberdintzat hartzen zituen lapurtera klasikoa, noski, Mendebaldeko baxenafarrera eta Ekialdeko baxenafarrera.

72. 1969-1990 euskara batua ikasliburuak eem hizkliter 0259 R. M. Azkuek, ostera, Nafarroa Behereko bi euskalki horiek bat bezala hartzen zituen; lapurtera, beste euskalki bat da Azkuerentzat.

73. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0355 Horretarako, jakina, euskalki GUZTIAK kontutan hartuz, eta soziologi arazoak ahaztu gabe, BIDE BAT proposatu behar da.

74. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0355 2- Sustraien bilaketa Euskalkien artean fonetikaren mailako desberdintasunak ezagunak badira ere, areago dira diferentziak nabarmen azentuaren mailan.

75. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0355 Eta, funtsez, Mendebaldeko euskalkiak jarri ohi dira multzo batean, eta Ekialdeko euskalkiak bestean.

76. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0356 Eta bazterretako euskalkietan (zenbait bizkaiera motatan eta erronkarieran bereziki) ere, batera topatzen diren bitxikeriek, funtsezko batasuna salatzen dute; eta Euskara batuari buruz batasun izpiak ere eskaintzen.

77. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0357 4.3. Zenbait euskalkitan (eta erronkarieraz eta bizkaieraz ere bai, dirudienez) ez g- horrek ezg- eman badezake ere (alderantzizko asimilazio lege anormal baten arauera, eta frikaria ozenduz) badirudi gorketa normalaren arauerako ahoskera hobetsi behar dela: .

78. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0358 Holmer-ek eta Basterretxea-k, hitz batez, xuxen aurkitu dute kakoa; eta lehenengoaren hitzak kopiatuko ditugu, beti ere Mendebaldeko euskalkiak gogotan dituztelarik: (Apuntes Vizcaínos, Urquijo 1968,108).

79. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0359 Aditz jokoak silaba bakar bat baldin, badu, (silaba) BIGARRENA dugu euskalki guztietan: .

80. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0360 5.12. Ohar bat: galderari datxekion entonazio goranzkoaren eraginez, euskalki guztietan dirudienez (eta baita Ekialdekoetan ere), azentua atzera pasatzen da kasu horietan: .

81. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0360 Guztiz Mendebaldeko euskalkien arauera: , (Holmer, Apuntes vizcaínos,116).

82. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0360 5.2. Baldintzazko ba-, berriz, AZENTUAREKIN agertzen bide da maiz euskalki guztietan.

83. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0360 Hots, gauza bera idarokitzen dute Ekialdeko euskalkiek.

84. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0361 Aurrizki hau batez ere Ekialdeko euskalkietan erabiltzen delarik, hauetan dugu haren klitiko-tasun horren froga: .

85. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0362 Bukatzeko: Badirudi euskalki guztietan izan ditela klitiko ba- (baiezkakoa), ez- eta bait-; eta, hortaz, hirurak LOTUTA eta ondoko letrari dagozkion aldakuntzen arauera idaztea litzatekeela egokiena.

86. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0016 Euskalkien sailkapena azentuaren arauera Euskalkien sailkapen tradizionala (zazpi euskalki nagusitan: Bizkaiera, Gipuzkera, Lapurtera, Nafarrera, Baxenabarrera, Zuberera eta Erronkariera) Azkue-rengandik datorkigu: eta gaur arte, gutxi gora-behera bederen, euskalariek ontzat eman dute.

87. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0016 Zazpi euskalki, beraz, Azkue-ren ustez; eta ez printzearen zortziak.

88. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0016 Eta azentuaren gorabeherak, bereziki, euskalki nagusien arteko isoglosak finkatzerakoan ez zirela behar adina kontutan izan.

89. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0016 Eta, gaur mintzatuak diren euskalkien artean, lau multzo berezi ditu: Tipo I delakoa, Tipo II delakoa, Tipo III delakoa, eta Tipo IV delakoa, azkenik.

90. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0020 (Mendebaldeko euskalkietan bederen).

91. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0328 4.8.2. Gainerako euskalkien deskribapenean eraman dugun azalbide berbera segitzen badugu, has gaitezen izena ardaztzat duten unitateen azentua argitzetik.

92. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0342 4.9.1. Izen eta aditzezko unitateen deskribapenean barrena abiatu baino lehenago, aipa dezagun hau oso bereziki (beste euskalkitan bezala): Bortzerrietako hizkeran ere badagoela oihartzunezko azentu delako hori; eta txandakako silabatan, horretara, azentu bigarrenkaria ager daitekeela, eta agertu ere egiten dela.

93. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0380 5.3. Erronkariera 5.3.0. Normalean, eta baita Mitxelenak ere bere euskalkien sailkapenean, azentuaren arauera (ik. An. Sem. J. de Urquijo, 1972); eta lehenagotik L. Bonaparte Printzeak funtsatutako irizpideari jarraituz ere (alegia: erronkariera, gaur suntsitua (nahiz Uztarrozen oraindik pertsona zahar bakarren bat atxematea posible izan, jatorki xamar mintzatzeko gauza), Erronkariko eskualde menditsuan erabili izan den hizkera batetik, eta Zuberoaren aldekoa bestetik, gauza bera, edo bertsua bederen, dira azentuaren aldetik.

94. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0380 Suntsitua den euskalki bat denez, eta euskal multzoaren arauera oso desbideratua, erronkarieraren ikerketak balio eta interes zientifikoak ditu soilki; ezen, bere lekuguneaz batera berritzaile eta arkaikoa izanik, gainerako euskalkien alderdi bitxi batzu azal baititzake; aspaldiko euskal azentuaren arazoa ere hobeki paratuz agian, eta zubereraren arazo batzu argituz.

95. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0380 Antzinakoa eta orain dela gutxikoa kontrastatuz, baita euskalki desberdinetan dagoen orokorra ere, azentuaren mailako ortoepiaren arazoa hobeki argi daiteke.

96. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0380 Halarik ere, labur xamar mintzatuko gara; bai erronkarierazko azentuari buruz dauden dokumendu fidagarrien urritasunarengatik (Mitxelena eta K. Izaguirre, funtsean, Bonapartez kanpo; nahiz kontutan hartuko Estornes Lasa eta Koldo Artola-ren ekarpenak); eta bai erabilia ez den euskalki baten interes pragmatiko mugatuarengatik.

97. 1969-1990 euskara batua ikerketak txill 0380 Mitxelenak berak argi-eta-garbi idatzia duenez, mugagabearen izana beste euskalkietan baino biziago atxeki da han (Zuberoan bezala).

98. 1969-1990 euskara batua ikerketak lmuj 0125 Baita aipagarria da azken bokaleen iraupena, txikidurazko sufijo edo atzizkietan (-ulu, -elu, -ila etab.), batez ere, ekialdeko euskalkietan.

99. 1969-1990 euskara batua ikerketak lmuj 0125 Azken bokalearen erorketa, maiz, a artikuluaren interpretapen oker baten ondorio daiteke, hegoaldeko euskalkietan, bereziki, gertatzen denez (hots, AN., B., G. euskalkietan); adibidez, sakel lat. saccellam, upel lat. cupellam kasutan.

100. 1969-1990 euskara batua ikerketak lmuj 0199 Ala ere, ez ahaz euskaraz (hemengo fenomenoetatik aparte) bustidura i bokaleak sor dezakeela euskalki gehienetan, ondorengo kasuotan bezala:

101. 1969-1990 euskara batua haur-/gazte-literatura etxde 0091 - Gogoratzen naiz bolara luze batean Txomin Peillen nire adiskidea eta biok bizkaieraz egiten genuela, euskalki honetan trebatzearren.

102. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak h. knô*rr 00693 Euskalkien ikerketarako haren jaidurari zegozkiokeen ikastaldiak hartu zituen bi urtez, 1920-22, Euskaltzaindiaren diru-laguntzaz, Parisen eta Zûrichen, baita Italiako iparraldean praktikak egin, faxismoaren itsasgoraren garaian.

103. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. elortza 0051 Ikaslea eskoletan euskara batua edo batu antzeko bat ikasten saiatu bada, lagun artera joatean, beste euskalki baten aurrean aurkitzen da: Gure kasuan Oiñatin egiten den bizkaiera kutsuzko euskararen aurrean, halegia.

104. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. elortza 0051 Arazo larri hau nolabait konpontzeko edo arintzeko behintzat, nik bide hauk proposatuko nituzke: 1) Euskarazko eskoletan, norberaren herriko euskalkiaren berri labur bat eman, funtsezko xehetasun egoki batzuk adieraziz.

105. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. elortza 0051 Zukako formak, berriz, euskalki guztietan antz handia dute.

106. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak amatiño 0147 Euskal kazetari gazteek, ikastola munduan hasi eta heziek, gehienetan euskalki bakar bat baizik ez dute ezagutzen; hizkuntzarekiko baliabide urriak dituzte.

107. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak txill 0220 Iparraldeko euskalkietan gertatu ohi den bezala, -ritz- aditz-sustraiaren ondotik, a erantsi izan zaio aditza jokatzean; eta eras-ik, " derasat eta eraunts-ik darauntsa eman dituzten bezala, iritz-ik daritzat eman du NOR / NORK sailean; eta gainerakoak.

108. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak txill 0220 Hau ez da hango euskalkietan batere bitxia; eta NORIrik somatu beharrik ez dago.

109. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak e. etxezarreta 0839 Gure taldearen ardura nagusia hontan egon izan da, batez ere: herriaren bizitzan ondo errotua eta euskalki ezberdinetan gehiago hedatua dagoen euskaratik hasita egin nahi izan ditu batasunerako bideak.

110. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak e. etxezarreta 0843 Eta hori euskalkien arteko hurbiltasuna bilatuz, eta euskara baturako materialak euskalki bizietan hedatutako esaeretatik bilduz, hizkuntzaren aberasgarri eta sendogarri.

111. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0038 Gure ustez, bestalde, hitz hori zango / zanka / anka, euskalki guztietan dago eta, baliman, latina gabeko penintsula-hizkuntzeen arteko hitza, zen.

112. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0038 1.7. Maxiela. Behin masiella, bestean maxiella itxurapean irakurtzen da hitz hori; hain zuzen napar eta iparraldeko euskalkien mazela, maxela, masela iduri, hona nola: .

113. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak maileg 0045 Historiari begiratzen baldin badiogu, euskalkien jokabidea nabarra eta bitarikoa da, izan ere.

114. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0164 Eta euskararen gaurko egoeran, bi puntu nagusi daude aintzakotzat hartu beharrekoak: alde batetik, euskalkiak eta beren funtzionamendua eta, bestetik, euskara batuaren prozesua.

115. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0164 Alde batetik, jenderik gehienak, hitzegiterakoan, bere euskalkian hitzegiten du, eta euskalki horretan bizi du euskara.

116. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0164 Beraz, euskararen egoera den bezalakoa izanik, ez dago ukatzerik ez bata (euskalkien erabilera eta bizia) eta ez bestea (euskara batuaren prozesua).

117. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0164 Honek ez du esan nahi komunikabideetan euskalkiak bakarrik erabili behar direnik (horiek ere bai, noski; noiz, nola eta zertan ikusi behar), ezta pentsatu ere.

118. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0165 Esango nuke pedagogi zentzu haundia eta aparteko sena behar dela gaurko euskaldungoa behar bezala tratatzeko (hizkuntza mailan ari naiz): alde batetik, euskalkiak estimatzen irakatsi behar zaio (norberarenetik hasita) eta gero euskara batuaren ildoan sartzen lagundu behar zaio, baina etenik eta traumarik gabe.

119. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0165 Horretarako, noski, euskara ongi jakin behar da, euskalkiak (bat gutxienez) eta bai euskara batua.

120. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0165 Eta hori bi muturretatik gerta daiteke: batuaren izenean euskalkiak zapalduz eta euskararen sena bortxatuz, edota euskalkien aitzakiaz euskara baturako pausua ez emanez.

121. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. lizarralde 0165 Bi jokabide hauetan euskara batua eta euskalkiak elkarren kontra jartzen dira, gauzak bere onetik atereaz.

122. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0039 Alabainan, nola trebatuko dugu euskara Unibersitatean edozoin karrera ahal egitekoz? Bakoitzak bere euskalkian?.

123. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0039 Edo arratiarrei, tolosarrei bere euskalkian?.

124. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0039 Eta horrez gaiñera ikasgai bakoitzeko euskalki hortan trebea den irakasle bereizia behar!.

125. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0039 Zein euskalkitan idatziren ditu bere arau eta legeak?.

126. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0040 Baiña, euskalkiak zaindu behar dira! akar egingo dit norbaitek.

127. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0040 Bai, eiki! Eta, hain zuzen ere, euskara batuak zainduko ditu bertze euskalkiak ere.

128. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak t. ureta 0040 Ulergaitza, ez? Adi: euskara biziko baldin bada ikastetxeetan, Unibersitatean, literatura oparoan, Euskadi guztian edaturiko irakurlegoan biziko da eta gero bakoitzak bere gurasoekin egingo du bere euskalkian.

129. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0045 Behar bada, batzuk proposatu izan dutenez, pausoak eman aurretik, gaurko euskalkien bilketa osoa eginik jokatu beharko zen, honela euskara biziaren berezitasunak hurbilagotik ezaguturik ekiteko.

130. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0045 Hori dela eta beti nahiago izango dut nik, bai euskara batuan bai euskalkian mintzatzea edo idaztea, sarritan eta zoritxarrez gertatzen den bezala, erdara batuan egitea baino.

131. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0048 Ezin da, ba, irakaskintzan erabiliko den euskara, andereño edo maixu bakoitzak duen etxeko euskalkian eman.

132. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0048 Euskaldunok telebistan eta ezin izango ditugu, maila handi batetan behintzat, euskalkiak erabili.

133. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0048 Halako tresnetan nahitaezkoa dugu euskara standarra, nahiz eta zenbait kasutan euskalki desberdinei ere lekua egin.

134. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0051 Ez dakit, euskaldunok, beste behin, honetaz ere, Herri berezia izango garen ala ez, baina historian zehar jazo dena kontutan hartzen baldin badugu, gure euskalkiek luzerorako bizitza dute.

135. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0051 Euskaldunok, ostera, nahiz eta euskalkietan mintzatu, denok geure buruak euskalduntzat ditugu.

136. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0051 Hala ere euskalkiek bizirik iraungo dute.

137. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0051 Nahiz eta ikastoletan euskara batua irakatsi, nahiz eta Komunikabideetan ere batua erabili, gure umeek eta gazteek etxean beti eguneroko harremanetan euskalkia erabiltzen baldin badute, ez dute lekuko euskalkirik galduko.

138. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. uribarren 0051 Euskara batua eta euskalkiak biak erabiliko dituzte inolako eragozpenik gabe, guk, geuk beti zuka eta hika, aditz jokoak (batuaren arazoa aditzean dago) ongi bereizturik, erabili izan ditugun bezala.

139. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. sierra 0166 Zenbait bariable edo aldagai ez daude kontrolaturik: subjektuen sozioekonomi maila, aztertzaile bakoitzaren eragina, testak giro eta leku ezegokitan aplikatzea (batzutan), sexua, euskalkien arazoa, testak zuzentzeko kriterioak, ikastoletako metodo pedagogiko eta plangintza ezberdinak.

140. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak l. mitxelena 0124 Gauzak ez daude horren larri, zori onean, euskalkiak, edonongo dialektuak bezalaxe, uste baino iraunkorragoak baitira.

141. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak l. mitxelena 0124 Egungo egunekoak ez ezik, inoizko euskalkiak ere aztertu behar genituzke eta honez gero zerbait eginik daukagulakoan nago, bai lekuizenen bitartez eta bai lehengo mendeetako testuak direla medio.

142. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak l. mitxelena 0124 Halaz guztiz, hotsei ere ekin beharko diegu bilketan hasten bagara euskalkietan barrena.

143. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak e. etxezarreta 0215 Lan hau taldean egina izatea alderdi on bezala ikusten bada ere eta gure kasuan bereziki euskalkien arazoarengatik, ez dago ukatzerik honek ba dituela bere mugak ere: esku askoren arrastoa ikusten bait da; bestalde, sistematikoki ez, baizik pasarteka eta askotan presaren presaz egina izanik, eta gainera urte-sail baten buruan, pasarte edo gai berdintsuak era desberdinean itzultzeko arriskua dago.

144. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak pgoen 0628 Dena dela, bi egitura hauen banaketa autore eta euskalkietan zehar egin beharko litzateke, agian.

145. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j.m. larrarte 0241 Alderantziz baizik, beste zenbait idazlek, eta euskalki ezberdinetakoek sintagma mugagabeak distribuzio beretan erabiltzen badituzte, arrazoi haundiagoa izango dugu firma horiek eredutzat hartzeko.

146. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j.m. larrarte 0241 Berezitasun hauek denak gaur eguneko gramatika arau emailerako erabilgai ez balitez ere, agian euskararen kondaira morfologia aldetik ikusteko edota dialektologia alorrean euskalkien arteko aldeak nabaritzeko baliagarri dirateke. BIBLIOGRAFIA (...).

147. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0215 Halaz ere, esan dezagun ohi partikulatzat jotzen dudala, eta horregatik ez dudala aurkezpentxo honetan erabiliko, nahiz eta agerian dagoen euskalki batzuetan bederen, sartaldekoetan hain zuzen ere, aditz-jokabidea duela.

148. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0216 Azkenez Ithurri gramatikalariak dakarren etsenplu hau ere aipa dezakegu: nik dakidanez euskalki gehienetan era honetara itzul litekeena: .

149. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0216 Hau, noski, ez da egia Bizkaieraz, euskalki honetan aditz modalak, eta gero deskribatuko ditugun semimodalak berdin, antzekoak baitira.

150. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0218 Berriz ere, azkenau Bizkaieraz ez dela egia esan behar dugu, euskalki horretan semimodalen eta modalen artean diferentziarik ez baitago.

151. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0220 Seguru asko, baina, euskal testu zaharretan badagoke horrelako forma asko, bai eta erdialdeko euskalkietan ere.

152. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0220 Egungo hizkuntza mintzatuan, nik dakidan neurri apalean behintzat, era perfektua izan aditzaz egiten da beti, baita ahal eta ezin modalak bezala darabiltzaten euskalkietan ere.

153. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0220 Ekialdean hasita, Zuberoera da aditz modal gehien daukan euskalkia (ahal izan, ezin izan erabiltzen baldin bada - eta nahi izan/nahiago izan) eta mendebalderaino helduta Bizkaiera da ia aditz modalik ez daukan euskalki bakarra (salbuespena euskalki guztietan semimodala den behar izan aditza da, Bizkaieraz askotan modal bezala erabiltzen baita).

154. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak a. eguzkitza 0221 Higikortasun horren froga aipatu dugun azken problema dugu: modal bezala erabiltzen direneko euskalkietan ere, aditz modalen era perfektua aditz semimodalen forma bera da.

155. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak x. mendiguren b. 0954 Azkenik, esan beharrik ez dago, zentzu bietan agertzen diren itzulpenak gogoan hartu ditudala: SH hizkuntzatzat erdara dutenak (gaztelania, frantsesa, ingelesa, alemana, latina, grekoa etab.) eta euskara dutenak ere bai (gerraurreko poesiazko liburuen argitalpenetatik hasi eta azken aldi honetan ugalduz joan den joera berau), bai eta euskalki batetatik beste batetara egin diren egokipenak ere.

156. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak x. mendiguren b. 0976 Azken urteotako itzulpen joeraren berezitasunak erabat laburtzea erraza ez bada ere, zera esan daiteke: alde batetik euskalkizko itzulpenak urrituz joan direla, eta gehienbat erlijiozko textuen inguruan ardaztu dela itzulpen moeta hau.

157. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak x. mendiguren b. 0976 Halere, dinamismo handiegirik ez badu ere, bada batez ere Bizkaian, gerraurre eta gerraondo hurbileko erizpide purista eta aski subjektiboen bidetik, euskalkizko textugintza bat bultzatu nahi lukeen sektore bat.

158. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak palt 0327 Hauxe esan nahi dut: hitz lauz idatzirik dagoen obra egileak eman bezala, ezer aldatu gabe, kendu nahiz erantsi gabe, eta hitzak laburtu gabe irakur daiteke eta irakurri behar da, noski, irakurlearen euskalkia desberdina izan arren; harako obra hartan idazkera eta ahoskera, baita egilearena berarena ere, bat dira irakurlearena zer esanik ez eta irakurleari ez zaio zilegi irakurri ahala testuaren hitzak aldatzea.

159. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak r. de rijk 0097 Gero, Erronkariko euskalkiak duon forma noiznahitaratu du, duan forma galtzera utziz.

160. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak r. de rijk 0097 Beste euskalkiek, ordea, denboraren denboraz duon forma utzi zuten, duan forma bakarrik gorderik.

161. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak r. de rijk 0100 Edozein euskalki barruan arautasuna edo sistimatasun osoa nabari zaio azentoerari, Jacobsen-ek, hain zuzen ere, inork baino hobeki dakienez.

162. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak r. de rijk 0100 Zuberoako euskalkian behar dugun arau horrek azentoa azkenurrengo silaban ezarriko digu beti.

163. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak f. mendizabal 0444 R. M. Azkuek melodiazko eta euskalkizko aldakin ugari argitaratu zituen bere Cancioneroan dantza horrenak, Aldapeko Sagarraren izeneko kantuarekin.

164. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak vill 0031 Eboluzio hori, ordea, Bizkaiko euskalkian atzerapen zerbaitekin gertatu da.

165. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak vill 0031 Horregatik, nunbait, euskalki honek XVIII. mendean gipuzkera eta lapurdierak baino aditz trinko gehiago zituen.

166. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak e. zabala 0043 Beste euskalkietatik (Bizkai, Lapurdi, Nafarroako) hartzen badaki Gipuzkera osotzeko.

167. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak e. zabala 0043 Bere lana interes handikoa, gaur egun galdua den Iruine inguruko euskalkiaz idatzia bait dago.

168. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak e. zabala 0109 Hizkera oso orijinala du, eta zail gertatzen da beste euskalki edo hizkuntzetara itzultzea.

169. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak j.m. irazola 0027 Hortik kilaN ere inesibo fozildu bat dugu, bizkaieraz halaN gisako formekin gertatzen den bezala, beste euskalkietan hala izanik.

170. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak ega 1984 0068 6. Mitxelenaren ustez
a) Euskara batua dela ta, euskalkiek zerbait galduko dute beti derrigorrez.

171. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak ega 1984 0068 b) Euskalkiek ez dute ezer galduko, euskara standarda bideratzen doan neurrian haiek ere sendotu egingo baitira.

172. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak ega 1984 0068 7.a) Euskalkien etsai asko omen dago eta hauek suntsitzearren dabilela asko.

173. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak ega 1984 0068 b) Ez da inor euskalkien etsai, ezta ere haiek suntsitu nahian dabilenik.

174. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak programazioa 1983 0030 Alfabetatzea hiztunentzat da. Baina gure kasuan euskara era desberdinetan hitzegiten da, euskalkiak edo herriko hizkerak erabiltzen bait dira.

175. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak txill 0029 Euskararen fenomeno askotan, gordetzaileago agertzen zaizkigu Iparraldeko euskalkiak (eta xuberera batez ere) besteak baino.

176. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak f. arbizu 0023 Horra eginbeharra: euskalkien sena fonetikoa letra idatzien iragazkitik pasa.

177. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak f. arbizu 0023 Euskara batua eta euskalkien fonetika.
Euskara batuak (idatzaraudi den aldetik) eta euskararen bateratze prozesu soziologikoak berak, ez dute ematen fonologi interpretazio bakarra zenbait puntutan.

178. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak f. arbizu 0023 Euskalki desberdinek, bestetik, indartsu dauden lekuetan eta eredu batuarekiko urruntasunaren arabera, arazo ukaezinak planteatzen dituzte, konpromezuzko irtenbideak eta progresibitatea eskatzen dutelarik.

179. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak sm landuz 0284 Horrez gainera, euskalkieri ere begiratu beharra, bizirik iraun ditzaten.

180. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak sm landuz 0284 Bestalde, euskara batua beharrezko ikusten du, baina euskalkiak ere ezin ditzakegu ahaztu.

181. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak legazpi 0211 Zenbaitetan bertsoak gehiegi arragotzen ditu dagokien berezkotasuna galerazi arte; hala eta guztiz ere, gipuzkoar euskalkia maisuki erabiltzen du.

182. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak balad 0009 Zenbait kasutan, Frantziako Anderean esaterako, erizpideok gurutzatu egiten dira: izan ere, hemen argitaratzen ditugun aipatu baladaren lau aldaerek (Azkuerena, Donostiarena, Gandiagarena eta MGMarena) ezberdintasun nabarmenak azaltzen dituzte berbaldiaren mailan; hauetako bat, Donostiaren goi-nafarra hain zuzen, besteetatik urruneko lurralde eta euskalki batetan bildua izan zen.

183. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak balad 0055 Balada honen bost aldaera, nafarrak denak, ezagutzen ditugu; gai hau apartekoa da, zeren eta, herri kanta ez izanez gero, zaila bait da euskalki bakar batean dagoen gai bat aurkitzea; oraingo honetan gertatzen den bezala.

184. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak j.m. torrealdai 0043 Ia beti, eta geroz gehiago, etxe inguruko euskalki ezagunean ibili zaigu.

185. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak e. etxezarreta 0112 Baiona eta Donostiako elizbarrutietako taldeek, ordea, itzulpen berriak egin behar zituzten edota, gutxienean, eskura zeuden argitarapenak oinarri harturik, beren euskalkietara egokitu, liturgiako irakurgai eta otoitzak.

186. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak e. etxezarreta 0112 Bizpahiru saio eginak zituzten itzultzaile guztiek talde bakarrean bildurik; eta lanaren jardunean konturatzen ziren, zenbait esalditan ez zegoela itzulpen batera etortzeko eragozpen haundirik; baina konturatzen ziren, baita ere, zailtasun haundiak zeudela askotan, denek itzulpen bat-bera onartzeko, euskalkien ezberdintasunak zirela medio.

187. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0267 Bonapartek berak ere hizkera hori hautatu eta artamendatu zuen literatur gipuzkeraren eredutzat eta Aita Uriarte bizkaitarra giputz euskalkirako itzulpenez arduratu zena zeharo zetorren bat honetan Printzearen erabakiarekin.

188. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0267 Jeltzaleetariko asko eta ez ziren hauek ez gutxienak ez ezteusenak Arana-Goiriren esanei men eginez, euskal Estatu autonomo bakoitzean bertako euskalkia garatzearen aldeko ziren.

189. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0270 Lekuko zaharrak eta ez bakarrik Lapurdikoak ezagutzera ematearekin batera (bizkaierazko Viva Jesus eta Betolaçaren kristau-ikasbidea edota Hegoaldeko euskalkiaren altxor aberatsa, Landuchioren hiztegia alegia), lekuko horiek ikertu ere egingo ditu (Fonética Histórica Vasca, Testos arcaicos vascos eta han-hemenka argitaratutako artikulu ugarietan).

190. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0270 Mitxelena ere ondo jabetuko zen historian zenbat eta gorago jo orduan eta batuago zeudela euskalkiak.

191. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0270 Iragan hori aintzakotzat hartzeak zirudien, bada, euskalkietan barrena azkenorduan sortutako txokokeriak zapuzteko eta baztertzeko bide bakarra eta, beraz, batasuna eskuratzeko giltza.

192. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak p. xarritton 0135 Literatura landuaz ari bagara, ez da dudarik, gaur lehen baino hobeki ezagutzen ditugula Nafarroa garaiko euskalki itzaliak, gaur ere aldatu dugula Arabako literatura euskaraz geneukan ikuspegia: XVIII, XIX. mendeetako idazle arabarren berri bildu dugu alabainan.

193. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0417 GASKONIAKO OKZITANOARENGANDIKAKO MAILEGUAK EUSKARAZ. (Zuberoako euskalkiaren azterketa bat).

194. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0417 Neronek lantxo bat eman nuen Fontes Linguae Vasconum delakoan, zuberoeratik abiatuz euskalki horretako gaztelaniazko maileguen nolakotasunak aztertuz.

195. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0417 Hona lan honen laburpena: 1. Hitzaurrea Bederatzi orrialdetan zuberoeraren eremua mugatzen dut eta aipatzen gure probintzia horretan mintzatzen diren bi euskalkiak eta okzitanoaren gaskoin dialektoa hitzegiten duten herriak.

196. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak susa 1989 0115 Banaka galdetu eta bere euskalkia galdurik dutela erantzuten dizute.

197. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. zabaleta 0053 ...: zein itzulpen irizpide erabili dituen, bere garaian nagusi ziren irizpideak, zer asmorekin egina den itzulpena, nola konjugatzen eta elkarretara batzen diren Jainkoaren hitzarekiko errespetoak itzultzaileari eskatu izan dion literaltasuna eta pastoraltzarako erabilerak eskatzen duen hizkuntz egokitasun eta dotorezia; eta itzulpenaren errealitateak: zein euskalkitara itzuli den, zeintzuk izan diren itzulpenerako erabili diren jatorrizko testuak eta testu lagungarriak, zenbateraino bete diren itzultzailearen iritziak.

198. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. zabaleta 0075 13. Ibarnegarai apaiza, San Mateoren ebanjelioa Baigorriko euskalkira itzuli zuen.

199. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak j. zabaleta 0075 Printzeak bultzatzen zituen hizkuntz ikerketetarako egin ziren itzulpenetan saiatu ziren itzultzaileen artean ez da ahaztu behar Bonaparte printzea berak ere itzuli zituela Bibliako zenbait pasarte (Salomonen Kantiken Kantika, Hiru haurren kantika labean, etab.) euskarara, gipuzkoako euskalkira batez ere.

200. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0018 Zubereraren ustezko apartekotasuna gezurtatu eta euskalki honek erronkariera, zaraitzuera eta Nafarro Behereko zenbait hizkerarekin ageri duen batasun estua aldarrikatzen da bigarren txostenean.

201. 1969-1990 euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 0018 Euskalkien sailkapenaz izan diren zalantza eta eritziak, euskalkien azterketa demolinguistikoa, inkestak atontzerakoan sortu diren buruhauste eta gorabeherak, hizkeraz hizkerako aditz laguntzailearen aldaerak... bada zer ikusi eta zer ikasi Yrizarren lan honetan.

202. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 0171 4.1. Honainokoan ikusi denez, euskalki guztien azpiegituran bazegoela halako oinarri orokor bat erakusten saiatu zen Koldo Mitxelena.

203. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 0175 Eredu-standarda zein euskalkitan oinarritu erabaki ondoren eredu hori arautzea zen bigarren urratsa.

204. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak j.m. bujanda 0245 Euskalkiak... benetan gauza txundigarria da betidanik Euskal Herria, euskara barne dela noski, zapaldu dutenok, orain, askatasunaren izenean, euskalkiei dieten amodio eztia eta batuari dioten amorru beltza ikustea.

205. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak in: ubillos, juan antonio: christau doctriñ berri-ecarlea, v-xxiv 0010 Iparraldeko euskalkien eta idazleen ezagupidea ere nabarmentzen zaio garbi asko.

206. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak agenda 1990 0009 Euskalkiak Bere baitako batasuna euskarak bere egituran garbi asko adierazten du; haatik, euskalki edo dialektotan banaturik ageri da.

207. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak agenda 1990 0009 Bonaparte Printzeak zortzi euskalki edo dialekto aitortzen zituen euskara mintzatuan.

208. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak agenda 1990 0009 Euskalki horien arteko aldeak batzutan aski nabarmenak dira, eta, dirudienez, aspaldidanik datoz, baina hizkuntzaren jatorrizko batasuna ez dute funditzen, axaletik pixka bat estaltzen badute ere.

209. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak agenda 1990 0009 Euskalkien ugaritasun edo aniztasun hau esplikatzeko jakin behar da euskara bertan behera utzia egon dela, ofizialtasunik gabe, eskoletan sarrerarik gabe eta oso beranduraino ez dela landu, eta orduan ere gutixko.

210. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak agenda 1990 0009 Literatura idatzia edo idazleena XVI. mendean hasten da eta euskalkitan banatua ageri zaigu.

211. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak agenda 1990 0010 Baina haatik kezkati egoteko arrazoiak ez dira gainditu: bada elebitasun edo bilinguismoaren auzia, batuaren eta euskalkien arteko auzia, euskal hitzen eta etxekotu nahi edo/eta behar diren hitzen auzia, eta abar.

212. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak lmuj 0029 b) Euskalkien edo dialektoen aldakiak (variantes). Gipuzkoako probintzian, jakina denez, euskalki eta subeuskalki (subdialecto) moeta bereziak ematen dira; mendebalean bizkaieraren barianteak (Bergara, Arrasate, Eibar, etab.); erdialdean Azpeiti, Goierri eta Kostaldeko euskararen aldakiak, eta ekialdean goinafarrerenak (Irun, Oiartzun, Ondarribi, etab.).

213. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak lmuj 0059 Zumarraga-ko euskalkia Azpeiti taldekoa da L. Bonaparte-ren sailkapenenan.

214. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak lmuj 0033 Honen arrazoina goian adierazitakoa da, alegia, toponimoetan euskalki eta subeuskalkien bariante guztiak bere hartan jaso behar direla, lekuko hizkeraren adierazpen gisa.

215. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak nafarizendegia 0013 Antzeko zerbait gertatzen da Iguzkitza izenarekin; hemen, ekialdeko euskalkietan ohizkoa den hasierako i bere horretan utzi da, hizkuntza batuan legokiokeen e sartu beharrez.

216. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak a. lasarte 0009 Baina entzuten duena bere hizkera hurbiletik urruntzen den neurrian, hau da, beste euskalkietako hizkera entzutean edo hizketa gaiak euskara landuagoa eta aberatsagoa eskatzen duenean, ulertzeko zailtasunak sortzen zaizkio.

217. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak ugalde 0025 Baiñan batzarra bera ez zan, gero, emen asi; aspaldi Euskaltzaindiak egiñak zituan elkartze hau gertatzeko behar ziran zenbait lan:1) lehen, batzorde bat osatzeko gizonak aukeratu ziran, gutxienez bi euskelki zekizkitenak izan ziren danak.

218. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak eglu iii 0389 A errejistroaren erabilera-balioa, berriz, nahiz eta neutroa izan, euskalki batetik bestera aldatu egiten da: mendebalean, errejistro neutroa da eta euskaldun askorentzat errejistro bakarra, gainera.

219. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak eglu iii 0389 Oinarrizko errejistroak gorago aipatu diren biak badira ere, ekialdeko euskalkietan, zukako forma alokutiboak ere badira.

220. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak kulturtekaria 1988 0168 Beste aldetik Oskillaso dugu, gipuzkera osotua gaitzetsi eta euskera osatua bilatzen zuena euskalki guztietako formen anabasan oinarritua.

221. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak a. urrutia 0191 6) Azkenez, euskararen euskalkien arazoa.

222. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak a. urrutia 0191 Nabari da Euskal Komunitate Autonomoan bi euskalki direla nagusi, bizkaiera eta gipuzkera.

223. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak a. urrutia 0191 Irizpide logiko batetik badirudi zenbait kasutan bederen euskalki hauek ere aintzakotzat hartu behar direla, mundu juridiko-administratiboaren zenbait kasutan (bulego profesional edo publikoetan, jendetik hurbilen diren lehiatiletan ahozko erabileran eta abar, ahaztu gabe, gai honetako Udalen problematika aparta, Administrazioaren lehen maila den aldetik) onargarri izango bait litzateke euskalkien erabilera hori, gutxienezko standarizazio baten barne, banaketarako baino, geroko batuketarako aurrepausu bezalaxe.

224. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak sinonimoen hiztegia 0011 Euskara batua eta euskalkiak Euskara batuaren lexikoa oraindik finkatu gabe dago eta galbaheketa zehatzik egin orduko denbora luzea joango da, agian.

225. 1969-1990 euskara batua saiakera-liburuak sinonimoen hiztegia 0011 Irakurleak, hortaz, hedadura handiko hitzak, euskaldun gehiengoaren ondare direnak, eta euskalkietakoak maila berean sinonimotzat sarturik ikusiko ditu.

226. 1969-1990 gipuzkera saiakera-artikuluak j. gaztañaga 0107 4`gn: Idazteunetako Irakurgaiak, orixe, IRAKURGAI diralako, entzuleentzako begirune aundiz euskeratuak dira, euskalkieri geixeagotan amor emanaz.

227. 1969-1990 gipuzkera saiakera-artikuluak j. gaztañaga 0107 Au guztia onela burutzekoan, ezin ukatu, Krutwig eta beste zenbaiten jokabidearen zearo alderantzizkoa artu zuala asiera-asieratik Euskeratzaille-taldeak: Aiek, tamalez, BATASUNAREN izenean euskaldunon arteko zatiketari eragin ba`zioten, Liturji-itzultzailleen taldeak euskalki bakoitzaren nortasunari begirunerik aski gordeaz batera, euskalki ta euskaldun banatuon baterapena lortzearen billa jokatuz.

228. 1969-1990 gipuzkera saiakera-artikuluak j. gaztañaga 0107 Batetik, euskalki bakoitza zertxobait besteetara irekitzea lortu da, soil-soillik euskalki bakarrekoa izateko ordez.

229. 1969-1990 gipuzkera saiakera-artikuluak j. gaztañaga 0107 Bestetik, berriz, nork bere euskalkian ematen zaion Liturjii-euskeralpena ulertzen duanak, naiko aixa ta erraz ulertuko du beste edozein euskalkirako Liturji-itzulpena ere.

230. 1969-1990 gipuzkera saiakera-artikuluak umandi 0799 Euzkelgi guzietan erabiltzen dana euzkera da; edo, beste eraz esanda, euzkera izkelgi guzietakoa da.

231. 1969-1990 gipuzkera saiakera-liburuak etxde 0348 Erantzuna: (l) Jon Mirande`k maiz darabillen hitz honek (jesan) = enprunter tomar prestado esan gura du. Zuberoa`ko hitz egoki hau beste euskalkietara zabaltzen saiatu behar genduke nik dakidanez ezpaitugu esangura berdiñekorik.

232. 1969-1990 gipuzkera saiakera-liburuak onaind 0296 Onen aginduz biurtu zigun beintzat Kristau Dotriñea Zegama'ko, Azpeiti'ko, Irun'eko ta Ernani'ko euskalkietara.

233. 1969-1990 gipuzkera saiakera-liburuak onaind 0120 Aren erriko euskalkia erdi bizkaitar erdi arabar duzu.

234. 1969-1990 lapurtera-nafarrera saiakera-artikuluak euskera 1978 0583 Guk oraiko euskaratik nahi dugu aintzinatu euskararen bateratzeko, bainan euskalkien egoeraz konturatuz eta bakotxak zerbaitetan amor emanez elgar ulertzeko gisan.

235. 1969-1990 lapurtera-nafarrera saiakera-artikuluak lf 0434 Gipuzkoako euskara zitzaion errexena: euskalki hortan egin ditu bi hitzaldi: Gure orma zaharra eta Aguirre irakurgaikaria, berak nobela bat ontu du Yolanda, eta bi urtez Euskalzainen agerkaria Euskera kudeatu du, beti gipuzkeraz, arta handienarekin.

236. 1969-1990 sailkatu gabeak egunkariak deia 1988 0001 Euskararen mailak, euskara batua, euskalkiak, etabar izeneko gaiaz mintzatuko da Alfontso Irigoien euskaltzaina datorren larunbatean Bilbon egingo den Euskaldunen Afarian.

237. 1969-1990 sailkatu gabeak egunkariak deia 1988 0001 Gaurkoak, hogeitamargarrena egiten du, eta afalostean hitzaldia izango da, Alfontso Irigoienen esku, euskara batua eta euskalkiak ardatz izango ditularik.

238. 1969-1990 sailkatu gabeak egunkariak egin 1988 0001 Anakronismo hori gora behera, 30garren belaunaldikoak diren Lauaxeta, Lizardi, Loramendi eta Orixe idazleren artean " euskeraz ongien dakiena bera da, eta oso ondo ezagutzen ditu euskalkiak.

239. 1969-1990 sailkatu gabeak egunkariak egin 1988 0001 Zioenez agian interesgarriagoa da publikoa ala pribatua izan behar duen eztabaidatzea baino, zelako egunkaria izan behar duen aztertzea; alegia, espezializatua izan behar duen, euskalkien erabilera, zein adinetako jendeari zuzendua....

240. 1969-1990 sailkatu gabeak egunkariak m. azurmendi 0001 Euskalki literario guztiak daude ordezkatuta, aukeran, batua ere bertan delarik.

241. 1969-1990 sailkatu gabeak egunkariak egin 1983 0001 Pentsa dezagun edonork behar duela denbora bere euskalkitik euskara batura pasatzeko.

242. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak j. haritschelhar 0001 Bai Eusko folklore-an, bai ikuskan agertu dituzu xeheki inkesta horiek ahozkatzen ziren bezala, euskalkiak begiratuz eta zainduz.

243. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak matx 0002 - X.M.: Guzti hau burutzeko itzultzaileak gaur nagusi diren hitz eta egiturak erabiltzeaz gainera iraganeko klasikoen eta euskalkietako ondarera jo behar izaten du eta sarrietan esamolde berriak hutsetik sortu.

244. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak j. arenaza 0001 Geure iritziak bota genduzanean, Villasante ta bere mutillak gora-goraka jarri jakuzan, eurak be euskalkien bizitza sendotzeko alegiñetan ebiltzala esanaz, alkar-izketetarako erriaren izkuntzea erabilliko ebela esanaz...

245. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak j. arenaza 0001 Ez orduan bakarrik, Donibane`ko aurtengo Euskal Unibersitatea dalakoan, pasiotar batek esan euskunez, euskalkiak gogortzeko plan bat egin bear zala esan ei eben... Zelan? Nork? Nun eta noizko?.

246. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak goiz-argi 1974 0001 Or ditugu aspalditik euskalkiak dantzan eta onek bai eskatzen digula idazkera batu baten alde egiteko lana.

247. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak j.l. iriarte 0001 Eta gero, euskalkirik (euskaldunak nioke nik) geienek erabiltzen dituzten formak aukeratu bear ditugu.

248. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak k. gallastegi 0001 Bizkai'ko euskalkiagaz elizak guztiz kristautu eban emengo erria.

249. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak k. gallastegi 0001 Bizkaiera ondo ikasten ba'dogu, euskalki guztiak ulertuko doguz, ta ori izango da euskera batu ondo oñarritutako batera eltzeko biderik ziurrena.

250. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak zer 1977 0001 Erria txikia izanik, eta nondik sortu diran be igarri eziñik, gure eskuetan aberastasun aundiak daukaguz: Izkuntzan, euskalkietan, kondairan, lutelestian, eder-lanetan, eresean, edo musikan, dantzetan, jolasetan, ipuñetan, etxegintzan, lan eta lanabesetan, sal-erosteko artu-emonetan, errijakiturian, erlejiño-gaietan, landara ta abere-gaietan, politikan, gizarte-arazoetan, idazti zarretan eta olako askotan.

251. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak b. kapanaga 0001 Gure euskalkiek erdeñatu ordez ondo arakatu eta duten alde onez baliatu behar dugula.

252. 1969-1990 sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak b. kapanaga 0001 Eta bizi diren euskalkiak suntsitu ordez, indartu, aberastu eta alkerrenganatu.

253. 1991> bizkaiera ikasliburuak etno-test 0003 EUSKALKI GUZTIETAKO ETNOTESTUAK


254. 1991> bizkaiera ikasliburuak etno-test 0003 Eta hizkuntza bat galtzen denean edo euskalki bat, hori harrizko monumento bat baino zerbait gehiago da.


255. 1991> bizkaiera ikasliburuak etno-test 0004 Iritzi honen arabera gaztelara nagusitzen da herrietan, euskalkiak erabiltzen diralako.


256. 1991> bizkaiera ikasliburuak etno-test 0004 Irakurleak ikusten duen bezela, adibide batzuk, euskalkietako etno-testuak, alfabeto fonetikoan daude.


257. 1991> bizkaiera ikasliburuak etno-test 0004 Bat euskalki guztien atal batzuez osatuta dago.


258. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0059 Testuon bidez ezagutu geinke bizkaieraren historia eta historia honek erakusten deusku bizkaiera euskalki bat dala.


259. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0059 Hau da, bizkaierazko berezitasuntzat jotzen ziran edo diran asko eta asko beste euskalki batzuetan be badagozala edo baegoazala eta horreetariko batzuk bizkaierak ia bakarrik edo gehienbat gorde izan dituala eta beste zenbait, barriz, galdu dituala baina beste euskalki batzuetan gorde dirala.


260. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0059 Izan be, orain dala lau mendetako liburu eta idazkiak aztertuaz gero, ikusten dogu euskalkiak alkarren itxura handiagoa ebela gaur egunean dabeena baino.1 Ikus daiteke honetaz, adibidez, Zuazo, K., Euskararen batasuna, Iker-5, Euskaltzaindia, 1988.


261. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0059 iraganeko -n gabeko adizkiak (Mikol. penatan vior equida en pena se me bolvio; daiçu, eztayçu erako etorkizun zaharra (Refranes y Sentencias, 1596, 18.a. çagoquez exilic / ta ençun eztayçu guextoric); *ezan, *egin aditz erroak; dio / deutso; infinitiboa / -tu; obj. pluraleko indizerik eza aditzean e.a.2 Ik., adibidez, Lakarra, J. A., Bizkaiera zaharra euskalkien artean, ASJU XX-3, 1986, 639-682. or.


262. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0062 Lan neketsua berau, gure euskalkiek hizkera edo berbeta-modu ugari eta toki bakoitzean ia desberdina dabeelako.


263. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0062 Izan be, literatur euskalkiak edo euskalki literarioak idatzizko ereduak dira: iritxi batzuk eskatzen ditue, eredu batzuk aukeratzea eta, ahal dala, batasun bat lortzea.


264. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0062 Mogel eta Añibarrok bizkaieraz liburuak ataratzea erabagi eben eta euskalki hau lantzea.


265. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0066 Euskera barriztau nahi eban, ez zan hizkuntzaren batasunaren aldekoa, bai, ostera, ortografiaren batasunarena, baina praktikan bide honetatik euskalki bakotxaren elementu bereizgarriak indartzera joko zan.


266. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak x. altzibar 0066 Hitz zaharrei dagokienez, Aranak bizkaieraz beste euskalkietako hitzik ez dau erabiltzen ia, igande, ast(e)arte, itz-egin edo besteren bat izan ezik, eta eurok erdal kutsugabeak diralako.


267. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak aretxabaleta il 0007 Bertako euskeran aukera dagoen artean, beste euskalkietako berbak eta egiturak, Euskal Herri mailan nagusi izan arren, baztertu egingo dira.

268. 1991> bizkaiera saiakera-liburuak aretxabaleta il 0007 Euskal Herri osorako gabiltzanean ahozko baliabideetara gerturatzea gatxa da, euskalki eta azpieuskalkiak oso banatuta daudelako.

269. 1991> euskara batua antzerkia a. luku 0034 Joko guzia ukan diat, ez zian hosto bat, harri edo muno tontor bat izenik gabe uzten, haren pedigree konplikatuan nahasten zituan bizpahiru euskalki, eta eskolako historia liburuetan diren ofizio desagertu guziak, atzemaiten genuen harpe guzietan ipuina, edaten genuen sorgietan lamina,

270. 1991> euskara batua ikasliburuak m.j. eceizabarrena 00092 Iraganean bazatekeen batasun handiagorik hizkuntzan, denbora historiko edo dokumentatuetan baino. Egin dezagun kontu, euskarari dagokion bezainbatean, denbora historikoa oso berandu hasi dela, hots, hamaseigarren mendean, ordukoxeak baitira lehen dokumentu idatziak, gorputz aski zabala dutenak ikerkuntzarako. Mintzatu hizkuntzan badira zenbait euskalki, zazpi R.M. Azkueren iritziz. Idatzira etorririk, zazpi horietarik lauk dute erabilera eta tradizio literarioa. Egun, idatzian, batua deritzona da erabiliena.

271. 1991> euskara batua ikasliburuak m.j. eceizabarrena 00164 Euskalki gehienetan forma indartua erabiltzen da, baina halakoetan ere bera izenordainak perpausetik kanpo dagoen norbaiti erreferentzia egin diezaioke.

272. 1991> euskara batua ikasliburuak m.j. eceizabarrena 00236 - Ondarkia plurala bada, berriz, aukeran ditugu bi juntabideak: kasu sintagma osoak (ekialdeko euskalkietako joera) nahiz izenak (mendebaldeko euskalkietako joera).

273. 1991> euskara batua ikasliburuak esaizu/4 00066 Honezkero jakinaren gainean zaude euskara batua deiturikoa osatzen hasi aurretik, euskara euskalkitan banatzen zela. Orain, berriz, badugu eredu estandarra eta baditugu euskalkiak, guztiak ere elkarren osagarri. Ziurrenera gogoan izango duzu, bestalde, Bonaparte Printzeak euskalkiez osaturiko mapa. Baina orain ez gara era horretako kontuekin arituko.

274. 1991> euskara batua ikasliburuak esaizu/4 00066 Tailer honetan kantu-kantari murgilduko gara euskalkien oihan sakon eta ederrean.

275. 1991> euskara batua ikasliburuak esaizu/4 00066 Tailerraren amaieran, euskalkietan idatzitako gustuko kantak bildu eta grabatu egingo dituzu kaset batean.

276. 1991> euskara batua ikasliburuak esaizu/4 00066 Tailer honetan zehar honako hauek egingo ditut: - Kantak entzun eta zein euskalkitakoak diren asmatu. / - Kantak entzun ahala, proposatzen diren ariketak egin: ozenki abestea, denok batera edota taldeka... / - Euskalkietan idatzitako abestiak aurkitzeko eta lantzeko dokumentazioa erabili (liburuak, hiztegiak, CDak, kasetak...). / - Aukeratutako kantak grabatu eta letrekin liburuxka osatu.

277. 1991> euskara batua ikasliburuak esaizu/4 00081 Tailer honetarako ere ez dizugu azken xede zehatzik aginduko. Zeuek ikusi zenbat erakartzen zaituzten euskalkien eta kanten mundu honek.

278. 1991> euskara batua ikasliburuak esaizu/4 00081 Euskara batuak 20 urte?... Batua-du-duaa... / Bai baina,... nire euskalkiak ahaztu gabe... / Xu-beroarena batez ere...

279. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter 00072 Nafarroa Behereko euskalkian idatzi zuen Etxeparek, Garazi inguruko mintzairaz zehazki esanez; berea zuen euskalkiaz baliatu zen; haatik, ez du euskalkien arteko arazorik ez lehiarik erakusten edo isladatzen, bere helburua eta poza euskara, euskaldun guztien hizkuntza, letren mundura jalgitzea, ateratzea delarik.

280. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter 00123 - Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroako euskalkien hiztegi zabalago bat egingo duela, akaso, horietan argitaratzen diren liburuak guztientzat ulergarri izan daitezen.

281. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter 00123 Mogelen iritziz, beraz, guztiok geure txokotik irten eta beste euskalkietan ikasiz osatuko dugu hizkuntz gorputza.

282. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter 00123 ...Benetan txalogarria Mogelek opa zuen euskara. Euskaran ez dago zertan hitz berriak asmatu, lehenak jasotzeke direla, behintzat. Euskara aberastu nahi duena, doala baserririk baserri, herriz herri eta euskalkirik euskalki; hor aurkituko ditu euskararen mamia, bizkortasuna, hitz ezezagun eta gainerakoak, euskararen giharra... (J. San Martin)

283. 1991> euskara batua ikasliburuak sirimiri/5 0151 Euskaldunak eta euskalkiak


284. 1991> euskara batua ikasliburuak sirimiri/5 0151 Alegia, mapa batean euskaldun kopuruak eta kokapena eta bestean euskalki desberdinen hedadura adieraziko dituzu.


285. 1991> euskara batua ikasliburuak sirimiri/5 0151 Euskal udalekuak dauden tokietako euskalkia eta euskaldun kopurua ere beha itzazu.


286. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter/ubi 0064 Bereziki literatur testuetan, hizkuntzaren beste alderdi bati ere begiratu beharko diogu: euskalkia.


287. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter/ubi 0064 Izan ere, mende honen lehen erdira arteko testu guztiak eta bigarren erdiko asko ere bai euskalki batez edo bestez idatzirik daudenez gero, kokapenerako beste datu edo ezaugarri baliagarri bat izan daiteke testua zein euskalkiri dagokion finkatzea.


288. 1991> euskara batua ikasliburuak eutsi/1 0077 a) berean, berera, beretik erabiltzen dira Ekialdeko euskalkietan


289. 1991> euskara batua ikasliburuak x. goia 0129 Zortzi euskalki daude eta bakoitzak bere lur-eremua hartzen du.


290. 1991> euskara batua ikasliburuak hizkliter 0186 Eskualde bakoitzak bere euskalkiz egin behar al du ala batasunera jo?


291. 1991> euskara batua haur-/gazte-literatura i. goikoetxea 00110 Haatik, hizkuntza eskolan izena ematea erabaki dut, bertako euskalkia ikasiz, gure arteko izotzak urtu eta harremanak uztartu asmoz.

292. 1991> euskara batua haur-/gazte-literatura i. goikoetxea 00112 Azkenik, euskalkien arteko desberdintasunak horrenbestekoak ez direla oharturik, tupustean berpiztu zait itzalia nuen barne bizi-poza.

293. 1991> euskara batua saiakera-liburuak kantutik jolasera 00009 Aukeraketa burutzeko orduan, gaiari garrantzi handia eman badiogu ere, ez dugu hautaketa horretara mugatu. Kantuen jatorria oso kontutan izan dugu; izan ere. euskalki desberdinetako kantak bildu nahi izan ditugu, geure herriaren aberastasunaren adierazgarri izan daitezen.

294. 1991> euskara batua saiakera-liburuak kantutik jolasera 00009 Kantuak jatorrizko euskalkian emango ditugu, nahiz eta argibide bezala, batuerako bertsioa erantsi.

295. 1991> euskara batua saiakera-liburuak x. kintana 00004 Egia esan, ez zen batere erraza 1950.eko hamarkadan, non eta Bilbon, norbaitek bere kontutik euskara ikastea inolako gidaritzarik izan gabe. Alde batetik, gure literatur hizkuntza oraindik euskalkitan zatikaturik zegoen, bizkaiera eta gipuzkera nagusiak izanik. Bestalde, frankismoak euskararen inguruko arazoak askatasunez eztabaidatzeko inolako aukerarik uzten ez zuenez, gerra aurreko garbizalekeria-giroak nagusi zirauen oraindik, irtenbide egokiagorik ezagutu gabe. Eta euskara latinetik ez zetorrenez gero, garbizalekeria tentazio nabaria izaten zuten orduko euskaldun berri guztiek.

296. 1991> euskara batua saiakera-liburuak x. kintana 00020 Gaur egun inork ez du euskararen batasunaren premia zalantzan jartzen. Gehienik ere, euskara batuaren osaeran euskalki ezberdinek izan behar duten partaidetasunaz edo batasunerako aukeratzen diren hitzen egokitasunaz egin daiteke eztabaida, baina euskarak, bizirik segitzeko, batasuna behar duela mundu guztiak ikusten du gure egunotan. Ez zen hori gertatzen, ordea, duela hogeita hamar urte, Arestiren denboran. Orduan askok uste zuten euskalki guztiak berdin landu beharra zegoela eta guztietan eskain zitekeela irakaskuntza.

297. 1991> euskara batua saiakera-liburuak vill 00378 Euskaltzain bezala euskal batasuna, aditz batua, eta H letraren onarpena bultzatu zituen. Gaurko euskara batua, euskalkiak sortu baino lehenagokoari hurbil zedila zen bere jomuga eta xedea. Horretarako esan beharrik ez dago ikerketa sakonak egin behar izan zituen euskalkiak baino lehenagoko euskara batu hura zer-nolakoa zen jakiteko.

298. 1991> euskara batua saiakera-liburuak vill 00378 Mitxelenaren ikerketak lehenagoko euskara batuak gaurko euskalkiak baino lehenagokoak zer egitura zuen argitu nahi dute bada, nolabait bion artean zubia egin nahirik.

299. 1991> euskara batua saiakera-liburuak a. narbaiza 00043 Haren alde egiten zuen beti bultza gure Probintzian. Esate baterako, herriz herri ospatzen ziren Euskal Festa edo Lore Jokoetan gipuzkera eskatzen zen literatur sarietan parte hartzeko (ugarienak ziren artikuluetan, olerkien sailean, ostera, edozein euskalkitan idatz zitekeen).

300. 1991> euskara batua saiakera-liburuak a. narbaiza 00043 Horrela aritzen ziren 1896an Arrasaten, 1905ean Bergaran, 1907an Elgoibarren edota 1908an Eibarren, nahiz eta ikusten dugun bezala, bizkaieraz nagusiki hitz egiten den eskualdea izan. Argi dago bere herriko euskalkia bizkaiera bazen nekez aurkeztuko zuela bere burua idazlegai batek.

301. 1991> euskara batua saiakera-liburuak pasaia eta lezo 00031 Hango eta hemengo hizkerak aztertzen dituen zientziari dialektologia esaten zaionez begira dezagun unetxo batez Pasaia eta Lezoko berezko hizkerak zein euskalki eta azpieuskalkitan sailkatu edo kokatu dituzten euskal dialektologoek historian zehar.

302. 1991> euskara batua saiakera-liburuak pasaia eta lezo 00031 Aipatutako guztiek Pasaiako hizkera edo euskalkia Gipuzkera dela diote, Gipuzkeraren aldaki edo barietate bat alegia. Bi barrutien arteko aldeak oso txikiak direla diote eta ondorioz hizkera bat legoke Pasaian. Hernaniko azpi-euskalkiaren barnean kokatzen dute zehazkiago esateko Bonapartek eta Yrizarrek.

303. 1991> euskara batua saiakera-liburuak deba 00043 Atal hau amaitu aurretik euskara batua eta euskalkien arteko auzia ere ekarri nahi genuke hona.

304. 1991> euskara batua saiakera-liburuak o. ibarra 00027 Haren lanetik lau euskalki sailkapen ezberdinak atera ditzakegu, laugarrena da egun oraindik erabiltzen dena, nahiz eta ukitu batzuk jasan dituen. Gure azterketa sailkapen honetatik abiatzen da, beronetan Ultzamako hizkeraren barruan sartzen dira Ultzama, Basaburua, Imotz, Atetz eta Lantzeko hizkera.

305. 1991> euskara batua saiakera-liburuak o. ibarra 00027 Ondoren beste batzuk izan dira honetaz arduratu direnak, hona Koldo Zuazo dialektologilariak dioena euskalkiei buruz. Bertan euskarazko dialektoak hiru talde nagusitan sailkatzen dira, posizio geografikoaren arabera. Ultzamako euskara erdiko dialektoen artean kokatzen da. Bestaldetik, tarteko bi dialekto daude, zubi gisa, Ekialdearen eta Erdiaren artean egiten dutenak, eta baita erditik ekialdera ere.

306. 1991> euskara batua saiakera-liburuak o. ibarra 00120 - Emakumeen eta gizonen arteko diferentzia Ultzamako euskalkian

307. 1991> euskara batua saiakera-liburuak i. sarasola 00008 Bigarren mailako aldeak baztertuz gero, bi euskalki ditu gaur egun euskarak: Iparraldekoa bat, frantsesaren eragina nabari duena; bestea, Hegoaldeko euskalkia, errotik espainolaren mende dagoena, eta askoren aho-lumetan beste ezer baino gehiago chicano moduko * Chicano-a ingelesa ongi menderatu gabe ulertzen ez den espainol mota da, Estatu Batuetan erabiltzen dena, tinajera muerta vacuando carpeta edo te llamo atrás bezalako esaldiak dituena. Horrela besterentzen den hizkuntzaren hurrengo urratsa heriotza izaten da. Mestizaia delakoa beste gauza bat da eta maila eta egoera bertsuan dauden bi hizkuntza edo kulturaren artean soilik gerta daiteke. Bestalde, bada La cultura vasca izeneko libelo bat hala esaten dio egileak, interesgarria eta osasungarria oso, besteak beste espainolarekiko morrontasun hori, eta beherago aipatzen dudan naturaltasun falta, salatzen dituena. Interneten eskura daiteke bat dirudiena.

308. 1991> euskara batua saiakera-liburuak j. garzia 00010 Gainerakoan, frantses-elebidun denak berak aise ekar ditzake berera gaztelaniaren inguruko kontuak. (Hori baino munta handiagokoa da, nire iritzian, iparraldeko euskalki eta literatur tradizio bikainari ongi ere merezia baitu, soziologia goiti-beheti zor zaion arreta, eta ez dut uste horretan hobenik handiena nik dudanik, ez lan honetan eta ez bestela ere.)

309. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak sm 00242 Euskara batua ere euskalkietatik hornitzen dela ez badakik, ez diat ezer esango gazna, eskualduna eta erran hitzagatik.

310. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak sm 00242 Euskalki guziak dituk ikergai eta aldi berean batuaren iturri.

311. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak vill 00345 Hiru euskalki huek beraz: bizkaiera, gipuzkera eta berak nafarrera deitzen duena, sakonki ezagunak zituen Añibarrok.

312. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak p. salaberri 00095 Hizkuntza normalduetan helburu erretorikoa eta aberastasun eta zehaztasun asmoak badaude ere, Axularrenean ez omen da horrela suertatzen, beste ezer baino gehiago euskalkietatik barna zabaldu nahia edo agertzen delako haien ustez; muga dialektalen gainetik ulertua izateko gogo hutsa omen.

313. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 00357 EUSKARAREN OSASUNA ETA EUSKALKIAK -Koldo Zuazo

314. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 00361 Baina, ostera, bertako hizkerarekin zerikusirik ez daukan bat irakasten bazaio, Kutsidazu bidea, Ixabel kontakizuneko protagonistari bezala, suahiliera begitanduko zaio autoktonoek darabiltena eta hauek, berriz, amaigabeko eztabaidetan galduko dira euskaltegiko ikaslearen euskalkia Bonaparteren mapan kokatu ezinda.

315. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 00361 Herri hazietan aipatu berri den Eibar bera, esate baterako bidezkoa da euskalkiarekin batera euskara batua ere erabiltzea, asko direlako halako herrietan euskara batua besterik ez dakitenak.

316. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak k. zuazo 00361 Batez ere ahozko hizkuntza lantzen duten herri irrati eta telebistetan erabili beharko litzateke euskalkia.

317. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak a. barandiaran 00106 Fonotekan Nafarroako euskalki eta azpieuskalkien hotsak bildu nahi dira, aurretik grabatuta dagoena alde batetik, eta desagertzear dauden mintzoen grabazio berriak bestetik.

318. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak a. barandiaran 00107 Hizkuntz Politikakoek hitz egin dute jada Eusko Jaurlaritzarekin, eta hasierako asmoa Nafarroako euskalkien grabazio guztiak ondo gordetzea bada ere, aurrerantzean euskal fonoteka egiteari eutsi nahiko liokete antolatzaileek.

319. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak a. barandiaran 00107 Deustuko Unibertsitateak ere atera du Euskararen doinuak izeneko CD-ROMa, euskalki guztietako hiztunen irakurketaldiekin.

320. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak i. camino 00023 Honela, ibarretako hizkerak bata bestearekin nola erlazionatzen eta egituratzen diren aiseago ikusten da, eta bide batez, hizkera edo dena delako horiek dialektoei -azken batean euskalkiei- loturik nola dauden ageri zaigu.

321. 1991> euskara batua saiakera-liburuak in: asmo-iztegia, xi-xii 00011 Berak, Azkueren Gipuzkera osotua (1936) izan zuen eredu; gipuzkera oinarritzat hartu eta gainerako euskalkiekin aberastuko zuen euskararen aldeko apustua egin zuen.

322. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j. pikabea 0652 Areago, XVIII. eta XIX. mendeak, grafiaren zenbait punturi gagozkiola behintzat, garbiki bereizten badira literatur lapurteraz, Goyhetche euskalkiaren beraren bilakaera zabal eta orokorrari muzin eginez lapurtera klasikoaren moldeetara itzuliko da 3 Lan honetan aipatzen diren berezitasunak guztiz nabarmenak izanagatik Goyhetcheren obran, ez du honek esan nahi haren Baraiko kostaldeko lapurteraren ezaugarriak gordeko ez dituenik, bai ordea askoz gutxiagotan agertuko..


323. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j.b. orpustan 0062 Eta Oihenarten lanaren zuzentasuna, alde horietarik, bethegina agertzen da, eta nahi den bezain eztabadagarria bada ere euskal akzentoaz diona orokorki eta euskalki batetik bertzera (problème très ardu...dans nos chansons...on agit comme si toutes les syllabes s'équivalaient, dio Lafittek, op. cit. orr, 204; bainan ez ote da hau aire zaharren neurkadarekin batean aztertu behar? baditugu ikasleak, orai, gai huni lotzen ari direnak bere tesietan, artetik aipatzeko).


324. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak tx. preciado 0037 Bestalde, nahiz eta hemen aritu ez, ezin da ahaztu euskalkien aberastasuna, batez ere dibertsidade horrek esanahiaren aldaketan izan lezakeen garrantziagatik.


325. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak tx. preciado 0037 Eta hiztegirik zaharrenari kasu eginez gero, galdetzekoa da garai hartan (Arabako euskalkian eta 1562. urtean) erdarazko azul adierazteko erabiltzen ote zen URDINa, ez baita holakorik agertzen eta bai ordea azul: Azul cosa = gauça azul 60 LANDUCCIO, N.: Op. cit., 68 or. .


326. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak i. camino 0931 Dena den, eta filologiari interesgarri zaionez, esan dezagun, gure uste apalean bederen, dotrinek ageri dituzten hizkuntz ezaugarriak aetzak direla, eta bi dotrinen itzultzaileek Aezkoako hizkera eman zutela funtsean.8 Ezein euskalkiz idatzitako testu batean ageri diren beste euskalki edo hizketarako agerpenen kopurua neur eta mailaka daitekeen zerbait da, hizkera oinarrizkoa ia beti bat delarik.


327. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak m. zalbide 0171 Esana bego, beraz, bizi-osasun onean eta aspalditxodanik eredu bateratu batez horniturik dauden auzo-hizkuntza handien ondoan berariazko ezaugarriak dituela eskola-munduko euskarak, gaur egun, zuzentasun-patroia aplikatzeko orduan: eredu bateratuak euskalkiekin zer-nolako elkar-bizitza behar duen, eskola alorrean eta hortik kanpora, ez da oraindik zeharo argitua; ikasle gehienak, ez bakan batzuk, neurri batean edo bestean euskaldunberri dira edo, etxetik euskaraz baldin badakite ere, ele-erasanak (euskara-erdarak ez dauzkate zeharo bereizirik eta erdararen bortxazko eragina argi nabari zaie euskaraz ari direnean).


328. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak m. zalbide 0171 Ikasle euskaldunen kasuan, gainera, etxetik zer euskalki dakiten kontuan hartu behar du irakasleak.


329. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak a. barreña 0517 Haur honek, gurasoen euskalkiaren eta estandarraren eraginez, kasu-marka biak darabiltza, eta gainera biak agertzen dira batera bere garapenean:


330. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j.l. goikoetxea 0797 Hogeitabosgarren urteurren honetan Euskaltzaindiaren erabakiak betetzen hasteko ordua da, ezen euskalkia eta batua bereizten hasi ezik, ez da geratzen lekurik ez bizkaieraren aberastasunetarako ezta goimailako euskarako.


331. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j.l. goikoetxea 0797 Euskal Entziklopediak dakar: Madari. iz. Udare eta udare baizik ez da definitzen, inguruko euskalkien aberastasunik gabe euskara batua irenduz.


332. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j.l. goikoetxea 0804 Kasu honetan ere euskalkia, batuak darakusan urritasuna edozein hogeitabost urteko gaztek leukakeena emendatzera dator.


333. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j.l. goikoetxea 0804 Zalantza barik dira euskalkiak batua osotzeko iturri.


334. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j.l. goikoetxea 0808 Elkartu gara, hasi gara solasean eta euskalkiko biztanleen gogo-bihotzetan bizi-bizirik dirauten 300 berbatako zerrenda osatu dugu.


335. 1991> euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 1115 Garrigaren arabera, aldiz, gipuzkera zen Argentinako euskalki nagusia:


336. 1991> euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 1115 Behin-betiko ondorioak ateratzeko laburregia den arren argi dago bere berriemaileengandik jaso duen hizkeran ez dela nabari hango eta hemengo euskalkietatik hartutako gaiez inolako euskara berririk sortu denik.


337. 1991> euskara batua saiakera-liburuak j.a. lakarra 0231 Batez ere euskalki horretakoa izan arren Azk-k lapurteratzat ere badakarrenez gero ez da harritzeko iparraldeko nafarreran, hots BN-n erideten batugu iturria: H marque, siñalea, çagutqunça nahiz eta reconnoampicirc;tre, etçagutcea eta reconnoisance, ecagutça izan e- gordeaz.


338. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r. gomez 0375 Testu honen edizioa paratzeaz gain, irazkina ere eransten dut, hala testuko puntu ilunak hobeki ulertarazteko nola kontu askotan hain bitxi gertatzen zaigun erronkarieraren ezagupenerako aurrerapausu txiki bat egin asmoz 2. Diodan, bidenabar, artikulu hau Erronkariko euskalkiaz dagoeneko abian dagoen lan handiago baten zati bat dela. Bertan E-ko testu guztien edizio kritikoa eta euskalki beronen gramatika burutu nahi ditut.


339. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r. gomez 0430 Eztabaidagaiak zenbait ataletan banatu ditut: lehenbizi, gramatika konparatuaren eragina, batez ere Schleicher-en teoriek Vinsonengan izan zutena, aztertu dut; bigarrenik, polemikan parte hartu zuten autoreek zientzia berriari hizkuntzalaritzari eta beronen metodoari buruz zituzten jarrera ezberdinak bereizi; hirugarrenik, autoreok euskararen eta munduko beste hainbat hizkuntzaren artean burututako erkaketak aipatu eta irazkindu; bukatzeko, iberismoaren arazoaz, euskararen bizitzari buruzko eritziez eta euskalkien auziaz esan zituztenak jaso.


340. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r. gomez 0442 Erkatzen ziren hitzak, bestalde, edozein euskalkitakoak eta garaitakoak izan zitezkeen, beste hizkuntzako edo hizkuntzetakoak garai ezberdinekoak izanagatik.


341. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r. gomez 0442 Beste toki batean, Vinsonek proposatzen du euskara eta iberikoa egokiro erkatu baino lehenago ezinbestekoa dela, euskalkien azterketaren bidez eta hizkuntzalaritza berriaren metodoak erabiliz, euskararen berreraiketan ahalik eta gibelenera jotzea.


342. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r. gomez 0442 Bestalde, Vinsonek euskararen azterketarako bazterretako euskalkien (zehazki bizkaieraren eta zubereraren) ikerketaren garrantzia ere azpimarkatuko du:


343. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r. gomez 0454 Iparraldean, haatik, frantsesaren eraginez, ez dira action de pleurer (abstraktoa) eta larmes (materiala) bereizten 89 Bietarako pleurs nahiz larmes erabil baitaitezke frantsesez.; baina honek ez du esan nahi Hegoaldeko euskalkietan bereizketa hori ez dagoenik: negar/malko hitzen bidez hain zuzen gertatzen baita.


344. 1991> euskara batua saiakera-liburuak j. sarasua 0109 Baina euskararen alde kualitatiboa nahiko zokoratua egon da: estandarizazioa, kalitatea, euskalkien oreka...


345. 1991> euskara batua saiakera-liburuak j. sarasua 0111 - Euskalkien arteko banaketa nahiko sakona da.


346. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r.m. pagola 0019 Gu ez gara hemen euskararen iraupenaz ari, eta iraupenerako normaltzea noraezeko bada ere, hori ez da gertatuko hizkuntza mintzatuan aldaketa nabarmenik gabe eta euskalkien aberastasuna ere hein batean murriztu gabe.


347. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r.m. pagola 0019 Horregatik eta beste zenbait arrazoigatik, euskalkien atzerakada begi-bistakoa da.


348. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r.m. pagola 0019 Euskalkien egoera, nahiz nolakotasunean nahiz zenbatekotasunean, egunetik egunera larriagotzen doa eta urtetik urtera hauteman daitezkeen galerek ez dute berreskuratzerik.


349. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r.m. pagola 0019 Premiarik bizienekoa da, beraz, euskalkietako material horien bilketa, gutxienez, izan denaren lekukotza gera dadin gerorako.


350. 1991> euskara batua saiakera-liburuak r.m. pagola 0092 Oronoz-Mugairi-n garizime agertzen bada ere, horrek berriro ere honako hauxe frogatzen du: Oronoz- Mugairi-ko hizkera euskalkien arteko muga-mugan dagoela.


351. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0014 Jatorriz eta frantsesa denei inposatua izan arte aspaldidanik hirur hizkera dauzkagu Zuberoan, gaskoina (Ozagaine, Erribareita, Jestasû); gaskoina, bearnes mota, eta zuberera (Muntori), euskararen bi euskalki, zûberera herri gehienetan, nafarrera Etxarri Domintxaine aldeko herrixka batzutan, denetan ez.

352. 1991> euskara batua saiakera-liburuak in: piarres ii, xi-xl 0025
1. Herriak barneraturik dituen maileguak onartu eta erabili egin ditu; gehiegikeriarik gabe, beti ere.
2. Askatasun handiz jokatu du, berak dioenez hori / hoi, bai / ba, sobera / sobra, batere / batre eta antzekoak idazterakoan, bere ustez batzuek zein besteak erabiltzen baitira.
3. Oro har Senpereko euskalkian oinarritu dela dio, sarritan hortik urrutiratzen diren formak ere erabili dituela onartzen duen arren.
Are, Joanes Garaztarra, esaterako, garaztarrez mintzo da.

353. 1991> euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 0014 Bizkaieraren apartekotasunak harrotzeari eta handitzeari ekin zitzaion, gainerako euskalkiekin batzen zituen ezaugarriak alde batera utzi eta haiengandik banatzen zituenei lehentasuna emanez.

354. 1991> euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 0024 Eta hau berrikuntza metodologikotzat jo behar dugu Euskal Herrian, euskararen orokortasuna eta gainontzeko hizkera eta euskalkiekiko loturak ia batere aintzakotzat hartu gabe, herri edo eskualde jakin bateko hizkeraren azterketara mugatzen zirelako itsu-itsuan dialektologian zihardutenak gurean.

355. 1991> euskara batua saiakera-liburuak k. zuazo 0032 Txosten hau osatzera etorri zen Aditza euskalki guzietan arloaren adieraztea [orain Contribución I, 273-303].

356. 1991> euskara batua saiakera-liburuak nekhizt 0017 Zerrenda horietan hustuketan bildutako euskal sinonimia guztia bildu zen eta termino bakoitzaren iturria, euskalkia eta garaiari buruzko datuak sartu ziren.

357. 1991> euskara batua saiakera-liburuak nekhizt 0020 bestetik, informatzaile kopurua ere mugatua izan da, halaz guztiz, aukeraketa egiterakoan izandako irizpideei esker euskalkien eta erabiltzaile izan daitezkeenen ordezkapen nahiko orekatua eskaini da.

358. 1991> euskara batua saiakera-liburuak nekhizt 0024 Izan ere, izendapen oso desberdinak erabili izan dira euskalkietan tresna eta fenomeno oso arruntentzat.

359. 1991> euskara batua saiakera-liburuak nekhizt 0024 Beste batzuetan bizkaieraren eta gainerako euskalkien artekoa izan da bikoiztasuna: jetzi / eraitsi.

360. 1991> euskara batua saiakera-liburuak nekhizt 0024 Euskalkietan errotutako banaketa hirukoitz sakonago batzuk ere onartu dira: babarrun / indaba / ilar: guraize / aiztur / artazi; bazka ondu / bazka idor / bazka lehor.

361. 1991> euskara batua saiakera-liburuak in: lardizabal, francisco ignacio: testamentu zarreko kondaira i 0066 Sarrera luze hau Bonaparteren hariaz datorkigu: izan ere, ezaguna denez, geroan sekulako garrantzia izan duen zatikatze bat egin zuen euskalkien artean, literarioak edo literaturadunak eta haingabeak bereiziaz 135 Ik., adibidez, K. Mitxelena, La normalización de la forma escrita de una lengua: el caso vasco [Revista de Occidente, 1982, 55-75], orain Lengua e Historia, Madrid 1985, 213-228, bereziki 220..

362. 1991> euskara batua saiakera-liburuak estilib 0060 Ez dira bazter utziko euskalkiren batean idatzitako iritzi artikulu edo gutunak.

363. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak peillen 0010 2.ik Zuberera hitzegiten, irakurtzen, idazten dakidalako eta berriemaileen hizkuntza delarik euskalki hortan egingo dizkiet itaunak. Bestalde euskalki hortan ez dira sendakuntza arloko idazkiak falta, nahiz gehienak argitara bageak.


364. 1991> euskara batua saiakera-liburuak gomenerab 0005 Ez da esan beharrik Euskaltzaindiak kontuan hartu dituela bere eztabaidan gramatika arazoak (arrazoi filologikoak, historikoak, gure tradizioa, e.a.) eta arazo soziolinguistikoak ere (nola erabiltzen den gaur egun, non, euskalkiak, erregistro mailak, e.a.), gomendio hauek ahalik eta batasun handiena behar baitute idazleen eta irakasleen artean.


365. 1991> euskara batua saiakera-liburuak gomenerab 0038 - 2 zenbakia adierazteko bi jarri den arren, puntu honetaz aurrerago mintzatuko da Euskaltzaindia, aukera bat baino gehiago baitago euskalkien artean (biga, bida, e.a.).


366. 1991> euskara batua saiakera-liburuak bidesein 0011 Zenbait kasutan irtenbide bat baino gehiago proposatzen da; sinonimoak(*) direnean, erabilera eta euskalkiak hartu dira kontuan; aurretik zenbakia daramaten aukeretan, berriz, kasu bakoitzean aproposena dena hartu behar dela esan nahi du:


367. 1991> euskara batua saiakera-liburuak eglu iv 0101 Hirugarren erabilera hau euskalki guzietakoa dugu, eta Ekialdean ia bakarra:


368. 1991> euskara batua saiakera-liburuak eglu iv 0194 Eta horixe du, hain zuzen, lekurik ohikoena eta nagusia euskalki guztietan: juntagaien artekoa.


369. 1991> euskara batua saiakera-liburuak p. iztueta 0861 Orixe itzali eta gero, batasunerako euskalkia hautatzeko orduan, Koldo Mitxelenak arrazoi horretantxe finkaturik egiten du gipuzkeraren aldeko proposamena.


370. 1991> euskara batua saiakera-liburuak azurm 0463 Euskararen arazo inportanteenak ordurako ikusirik eta planteaturik zeuzkatela, ikusten dugu: literatura falta, prestigio falta, nola sortu euskara literarioa, ortografia, euskalkiak eta euskara batua, nola jokatu itzulpenetan, eta abar.


371. 1991> euskara batua saiakera-liburuak eglab 0013 Beste aditz batzuk, irten, esaterako, iragangaitzak dira beti (argumentu bakarrekoak direlako), euskalkien arabera laguntzailetzat izan nahiz èdun har dezaketen arren: irten naiz / urten dot.


372. 1991> euskara batua saiakera-liburuak eglab 0482 Denbora dela eta, aditz izena ere erabiltzen da kasu honetan denbora adierazteko zenbait euskalkitan, betiere etorkizunera edo orainari begira: zu etortzekin afalduko dugu denok batera, atea hestekin gertatzen da hau, hau ikustekin hitz eginen dugu, e.a.


373. 1991> euskara batua saiakera-liburuak e. lopetegi 0243 Mendebaldeko euskalkietan -arren posposizioa erabiltzen da esanahi beretsuarekin.


374. 1991> euskara batua saiakera-liburuak elhuyar 0619 Edozein batasun-saio zenbait euskalkiren kaltetan egingo zela.


375. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak pgoen 0662 Euskara ona erabil daiteke euskalkia erabiliz eta euskara ona, halaber, euskara batuan.

376. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j-l. davant 0534 Halaber Berçaits-ek, baina grafia berria erabiliz euskalkian ere.

377. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j-l. davant 0534 Berriki arte denek atxiki dute grafia xaharra, nik ezik, Baiona eta Arantzazuko legeak hastetik aplikatu bainizkion euskalkiari ere.

378. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j-l. davant 0534 Noiztenka nahastekatzen dira zuberera eta Batua edo beste euskalkiak.

379. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak j-l. davant 0536 Erakasleen nahitik dator, bai eta euskalkien ahuleziatik, bereziki itsasaldeko hirian.

380. 1991> euskara batua saiakera-artikuluak m. azkarate 0558 Lagunartean, kalean, etxean... egoera informaletan euskalkiak erabiltzea zilegi bakarrik ez, gomendagarria ere bada.

381. 1991> gipuzkera bertsoak j.m. murua 00000 Euskerazaintza'n jorratzen degu
euskal mintzoaren sena,
euskera bere euskalkiekin
sustrai zaarraren sorpena.
Jarrai dezagun bide ortatik
sortu ez dedin etena,
gorde dezagun antziñakoa
degun euskaldun izena.

382. 1991> gipuzkera saiakera-artikuluak a. zatarain 0051 DUTE ori' DUAN ordez DUEN esaten dan euskalkietan bakarrik esaten da, manez-euskeraz bai, baiña ziberutarrez DV (=dû)'tik DVE zear DIE esatera jo dude.


383. 1991> lapurtera-nafarrera poesia leon 0009 Ez ditugu ordea erakusle eta aditzak batuaz eman, ezen baturako formak onetsi bagenitu, euskalkiaren berezitasunak oro deuseztatuko genituen lerro muturretako errimak arriskutan emanez.


384. 1991> lapurtera-nafarrera poesia leon 0009 Azkenik, euskalkiaren ulermena errexteko asmoz egin oharrak irakurle zonbaiti alferrikakoak gertatuko bide zaizkio.


385. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. hirigoyen 00115 HARRIETEN HIZTEGIA ETA EUSKALKIAK

386. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. hirigoyen 00115 Euskara-frantsesa hiztegia izanik, ikusiko dugu zer-nolako garrantzia eta lekua duten euskalkiek hiztegian.

387. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. hirigoyen 00119 Euskalkiaz gain, batzuetan, herrien izen zehatzak ematen ditu Harrietek.

388. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. hirigoyen 00119 Hots, hiztegigileak euskalki nagusiak konduan hartu ditu bere lana prestatzeko tenorean.

389. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. hirigoyen 00119 Hiztegi elebiduna bada ere, euskal hizkuntzari begira, orohar, ekarpen ugari egiten ditu, euskalkien lexikoari leku handi bat utziz.

390. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-liburuak a. hirigoyen 00119 Hots, euskalkien sailkapena eta euskal hizkuntzaren aldakiak berezi ditu eremu zabal batean.

391. 1991> lapurtera-nafarrera saiakera-artikuluak p. xarritton 0013 Badira bestalde autore batzu, Gil Bera nafarra edo Durangoko Berrizbeitia olerkaria gure euskalkietarik hurbil dabiltzanak.


392. 1991> sailkatu gabeak egunkariak a. etxaburua 0030 Ala ta guztiz ere, era artako ekintza guzti-guztiek beren elburu zeatza izan bearko lukete, euskalkien garaipenerako balio bear lukete, eta euskalkiei lagundu bear liekete.


393. 1991> sailkatu gabeak egunkariak a. etxaburua 0030 Zer irabaziko dugu, atlas orretan gure aintziñako euskalki zaarrak (eta gaurkoak, baiña nork daki, agian ez biarkoak), zeazturik eta xeetasun aundiz ikusi ondoren, gero euskalki oiek (edo gutxienez bat) tajuz mintzatu ta idazteko gai izango ez ba'gera?


394. 1991> sailkatu gabeak egunkariak a. etxaburua 0030 Zer balioko du euskalkien altxorrak, kutxa zaar-zaar batean, pipiak eta sitsak jota egonda?


395. 1991> sailkatu gabeak egunkariak jkort 0048 Egoera au gogoan arturik, erraz uler genezake, ludiko beste izkuntza guztiak legetxe, euskerak ere euskalkiak izatea.


396. 1991> sailkatu gabeak egunkariak jkort 0048 Bidezkoa da, bada, eta adierraza, mendialdeetako biztanleen euskerak itxasaldekoenetik bereiztasun aundiak izatea, bien bizitokiak, egugiroak, landareak, tresnak, langintzak, abereak, arraiak eta abar luze bat, ezberdiñak izanik, ezberdintasun ortatik euskalkiak sortzea; lenenik, Auñamendiz aindikaldekoen eta onaindikoen artean, eta jarraian mendikaldekoen eta jarraian, mendikaldekoen eta itxasaldekoen artean, eta orren adierazgarri, ortxen dauzkagu lau euskalki nagusienak, arteango bertzegitzetxoak gogoan artzeke: Iparraldeko izkelkia bere berextasun batzukin, Naparroa'koa, Gipuzkoa'koa ta Bizkai'koa, lau izkelki nagusi, lauek ordea Euskera bat-bera garbia, jatorra, aiderik gabekoa ta amorderik gabea.


397. 1991> sailkatu gabeak egunkariak jkort 0048 Lau euskalki nagusi oietan dauka euskerak bere mintzabiderako aberastasun guztia, eta lau izkelki oiek dira ama-euskeraren ume jatorjatorrak eta euskera biziko ba'da, ama orrek lau ume oien arnasa eta laguntza bear-bearrezkoak ditu: ez du batek ere bizirik galdu bear.


398. 1991> sailkatu gabeak egunkariak jkort 0048 Umeok, eskualde bakoitzetan bizi diranez, bakoitzak bere eskualdeko aberastasuna ekartzen dio Ama Euskerari, eta ortik euskalkiak.


399. 1991> sailkatu gabeak egunkariak jkort 0048 Euskalki oiek lau eskualdeetan ulertzeko eran nola Batu?


400. 1991> sailkatu gabeak egunkariak jkort 0048 Lau eskualdeak zer dabiltzan salerosleak, azokazaleak, langilleak, bertsolariak eta abar, lau euskalki oietan erraz jartzen dira eta orixe litzake euskera batzeko biderik errazena, baiñan orrek euskera batutzeko, errian ez du eragin aundirik izaten.


401. 1991> sailkatu gabeak egunkariak ehaa 1993 7767 - euskararen doinuera egokia, berdin du euskara batuan edo euskalkiren batean idatzitako testua irakurri, oso bereziki zaindu beharko da: aho-hizkuntzaren mintzamolde jatorra izango da patroi eta eredu (ez zen = etzen ...); beraz, euskal hiztun onen ohizko erabilerari egin behar zaio kasu;


402. 1991> sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak habe 1996 0021 Edota euskalkien EUSKALKI.- Euskal dialektoa kontua...

403. 1991> sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak habe 1996 0021 H.- Euskalkiekin baino erdararekin arazo gehiago izango duzue eskualde honetan?

404. 1991> sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak habe 1996 0021 G.L.- Euskalkirik bereziena Oiartzungoa da.

405. 1991> sailkatu gabeak astekari eta hamaboskariak r. iraola 0031 Bertsolariek ez al lukete saiatu behar nork bere euskalkian kantatzen?


406. 1991> zuberera saiakera-artikuluak j-l. davant 0065 Izatekoz ere, gurea beno zabalago da haren zûberera, beste eûskalkietarik hûllanago da, hiztegian phûrû.

407. 1991> zuberera saiakera-artikuluak j-l. davant 0065 holaz praubetzen dûgû Zûberoako eûskara eta beste eûskalkietarik hûrrûntzen.